أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
184
قانون ( فارسى )
نسخه : هليلهء زرد ، هليلهء كابلى از هريك پنج درهم ، صبر يا الواى سقطر ( نوعى الوا كه از يمن آورند ) هفت درهم ، سقمونيا ( محموده ) پنج درهم . همه را در آب شاهتره بسرشند تا به كلى درهم مىآميزند . بگذارند تا خشك مىشود . باز آب شاهتره بر آن پاشند تا سوپ ماننده مىشود و باز بگذارند تا خشك مىشود . سه بار اين عمل تكرار شود . در آخر مرتبه بگذارند كه نيم خشك شود و از آن حبها سازند و از اين حبها را استعمال كنند . داروى تركيبى ديگرى هست كه در علاج گرى كهنه شده و پايا بسيار خوب است . با تركيب زير : نسخه : هليلهء زرد ، بليله ، آمله و برنگ كابلى پوست كنده از هريك يك درهم ، تربد دو درهم ، در پانيد بسرشند و قرص سازند . براى پاكسازى كامل ده درهم و تا پانزده يا بيست درهم از آن قرصها با آب گرم تناول شود . و اگر سقمونيا با قرصها تناول شود بهتر است . كسى كه گرى كهنه شدهء بد دارد ، اگر دستورات زير را به كار برد ممكن است به كلى شفا يابد ؛ دستور از اين قرار است : تا سه روز هر روز يك مثقال الوا بخورد و يك روز فاصله اندازد و نخورد . باز سه بار يك در ميان هر روز يك مثقال . يعنى اين را در مدت شش روز هر دو روز يك مثقال بخورد . يا سه روز هر روز پياپى بخورد . بعدا سه روز استراحت كند و باز سه روز پياپى بخورد . اگر برحسب معاينه تشخيص دادى كه لازم است زخمى شود و زخم را علاج كنى ، بكن ! و اگر بيم از پوستهاندازى بود حقنه را به كار ببر كه اين عمل به كلى گرى را ريشهكن مىكند . كسى كه گرى داراست اگر روزى يك درهم تا يك مثقال صبر ( الوا ) را در آب كاسنى خيسيده بخورد و بر آن دوام كند ، بسيار خوب است . و اگر ديدى كه آب رازيانه بخورد مانعى ندارد ، كمى آب رازيانه را با صبر بخورد و بر آن دوام كند . اما اگر ديدى كه بيمار نمىتواند بر خوردن صبر دوام كند ، تركش كند . خيسيدهء آلوبخارا بخورند خوب است . مرباى هليلهء زرد را بخورند خوب است . منظور از مرباى هليله آن است كه هليله بر آتش بجوشد و آبى را كه از هليله پرمايه شده است از آتش بردارند و در آفتاب بگذارند تا از اثر آفتاب غليظ عسلمانند مىشود ؛ آنگاه اگر گرى تر است بيمار پنج درهم تا ده درهم را با شكر بياميزد و بخورد و اگر گرى از مادهء صفرايى باشد باز همين مرباى هليله خوب علاجى است . اگر ساير حبوبات دارويى را چون هليله و به همان دستور مرباى هليله مربا سازند و بخورند خوب است . اگر چندين دارو از داروها را باهم مخلوط كنند و مربا سازند - چنان كه در هليله ذكر شد - خوب است .