أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

168

قانون ( فارسى )

ميخك ، دارچين ختايى ، خامالاون ، بيخ سيماهنگ ، خربق سياه و گاوشير از هريك هفت مثقال آوردند و با آن آبها مخلوط كردند و بر آتش گذاشتند . جوشيد و جوشيد تا يك سوم از آب ماند ؛ پاليدند و پاليده را - كه جرم داروها از آن دور شده بود - با خونها و مخلوط با خونها اضافه كردند و گذاشتند كه آب برچيده شد و خشك گرديد . بعد از آن آب هندوانهء سبز ابو جهل ، آب گياه زنجبيل شامى سبز ، آب پياز دشتى و آب مرزنگوش را كه جمعا هفتصد و بيست مثقال مىشد آوردند و كمى شراب كهنه بر آن پاشيدند . اين را هم در جاى خود نهادند . آنگاه صمغ انگدان بدبوى ساييده ، اشترخار ، زرنيخ زرد ، زرنيخ قرمز ، زنگار و گوگرد از هريك به وزن ده مثقال و نيم در اين آبهاى ذكر شده همه را ريختند و بر آتش جوشاندند تا يك چهارمش ماند . آن را هم پاليدند و پياپى و بدون وقفه بر خونها و داروهاى مخلوط با خونها - كه خشك شده بودند - از اين آبها پاشيدند . خشك‌شده‌ها را خرد ساييدند تا نم بركشند ؛ آنگاه جناب خليفه را به حمام بردند و از اين داروى عجيب و غريب بر لكه‌هاى پيسگىاش ماليدند . من مىگويم مىشد دارو از اين كم‌طول و عرض‌تر باشد و اثربخش‌تر و بهتر هم شود و زحمت جناب طبيب شاه نيز كمتر گردد . داروى ماليدنى از ساهر طبيب : نسخه : سياهدانه ، خربق ، لاله و بيخ كبر از هريك يك جزء ، گياه خلال دندان ، صمغ فيلزهره دودم « 1 » ( دوادم - نسخه . ) ، مر و زرنيخ از هريك نيم جزء . همه را درهم بسرشند و در آفتاب بر لكه بمالند . نسخهء خوب و سبك ديگر : آلاله و هزارچشان با سركه مخلوط شوند و بر لكه بمالند . نسخهء ديگر : روناس ، كف دريا ، بزر ترب و كندس هريك يك جزء . مخلوط را در سركهء شراب بسرشند و بر جاى آسيب‌ديده بمالند . نسخهء ديگر : سونش آلياژ برنج ، خربق سياه ، سوختهء مس ، آلاكلنگ و زرنيخ قرمز از هريك يك درهم . اينها را خرد و ساييده آماده كنند و قطران را در سركه حل گردانند . اول از آن گردمانند را بر لكه پاشند و بعدا از ساييده‌ها در آن سركهء مخلوط با قطران ريزند و به هم زنند و بر جاى آسيب‌ديده بمالند .

--> ( 1 ) - دودم يا دوادم : صمغ مانندى سرخ مايل به سياه است كه در جوف درختان كهنه تكوين مىيابد - تحفه .