أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

132

قانون ( فارسى )

افشره هندوانهء ابو جهل بريزند و بپزند . و اگر افشرهء هندوانهء ابو جهل گير نيامد ، در افشرهء پوست گردو - كه به وزن سيصد و شصت مثقال باشد - بر آتش گذارند و بپزد تا مادهء آبى آن نيم مىشود ؛ آنگاه روغن در آن ريزند و بپزد تا آب به كلى بخار مىشود و از بين مىرود و تنها روغن مىماند . آن را بپالايند و پاليده را بر سر مالند . نسخهء خوب ديگر : اقاقيا ، مازو ، شنبليله ، بزر بنگ ، گشنيز خشك ، سنبل ، لادن ، افشرهء پوست گردوى خشكيده ، افشرهء آلالهء خشكيده ، زنگ آهن ، اكسيد مس ، برنگ كابلى و زاج بلورى سياه ( شب اسود ) . همه را درهم بسرش و حبهاى كوچك از آن بساز و حبها را خشك كرده و هر ماه سه بار يعنى هر ده روز يك بار در آب آمله يا در آب آس حل شود و بر موهاى سر بمالند . داروى زير به حدى خوب است كه حتى اگر مو تازه سفيد شده باشد آن را به سياهى برمىگرداند . نسخهء ديگر : هليلهء سياه ، آمله و مازو از هريك ده مثقال ، لادن بيست مثقال ، برگ آس سى مثقال ، دانه‌هاى آس سى مثقال . همه را در دويست و هفتاد مثقال روغن زيتون مخلوط كن ! سه روز بماند و بعد از آن بر آتش بگذار بجوشد تا پرمايه و غليظ مىشود . اين غليظ شده را بر موها بيندايند كه موها را بپوشاند و بعد از مدتى آن را بشويند . داروى ديگرى هست كه پيشينيان ما پسنديده‌اند و در زمان ما آزموده شده است و نتيجهء مثبت داده است ، و آن زاج سرخ بلخى است كه اگر انسان يك درهم از آن را تناول كند ، موهاى سفيد شده مىريزند و به جاى آنها موى سياه مىرويد ؛ ليكن كسى كه داراى تن نيرومند و رطوبت مزاج نباشد تحمل اين دارو را نمىكند . و اگر اين دارو را تناول كردند بايد داروهايى را به كار برد كه ريه را پاكسازى كند و رطوبت دهد . فصل دوازدهم رنگ مو در برخى از كتابها روغنهايى نوشته شده و مىپندارند كه رنگ مو هستند ، در صورتى كه اكثرا بدلى مىباشند . هر دارويى از اين قبيل كه چربى بر آن نشست ، نيروى اثربخشىاش به مو نمىرسد . چربى بين نيروى دارو و مو فاصله ايجاد مىكند و دارو از نفوذ كردن به مو درمىماند ، و هيچ كارى انجام نمىدهد ؛ مگر اينكه دارو بسيار قوى باشد و يا در گوهرش خاصيت بسيار تأثيربخش نهفته باشد ، كه با وجود مادهء چربى كه بر آن مىنشيند باز بر موى تأثير بگذارد . داروهاى در اندازهء زياد نيرومند و تأثيربخش - كه رنگ بسيار ثابت و محكم دارند - عبارتند