أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

126

قانون ( فارسى )

فصل هشتم داروى ستردن مو ( واجبى ) آهك دو جزء ، زرنيخ دو جزء . همراه اندكى الوا باهم بسرشند و بر هرجا گذارند فورا موها را مىزدايد . اگر مقدار آهك بيشتر و زرنيخ كمتر باشد ، ستردن مو ميانگين است نه بسيار سريع و نه بسيار كند زدوده مىشود . اگر آهك بسيار بيشتر از زرنيخ باشد ، به كندى كار مىكند امّا در هرحال مو را مىزدايد . آهك دو جزء ، زرنيخ يك جزء . باهم در آب بپزند تا وقتى كه پر در آن فرو كنى تولك كند . اگر براى بار دوم همين عمل را انجام دهى تأثيربخش‌تر خواهد شد و اگر آب را در آفتاب بگذارى باز قوىتر مىشود . در چنين آبى كه آهك و زرنيخ دو جزء به يك جزء در آن پخته و صاف شده است ، روغن در اندازهء زياد را با آن مخلوط كنى و بپزى تا روغن از آب تأثيرپذير شود و فقط روغن را بر موها بمالى موها را مىزدايد . همين آب را در آفتاب بگذارى نمك مىشود ؛ نمك را در آب حل كنى و بر مو بمالى مو را مىزدايد . ماده‌اى كه بر صدفها را سبب مىشود ( گچ مانندهء چسبيده بر گوش‌ماهى و غيره ) اگر با زرنيخ باشد كار آهك و زرنيخ را به عهده مىگيرد و لطيف و بىآزارتر مىشود . اگر آهك را در آب مخلوط كنى و در آفتاب بگذارى يا بر آتش بگذارى بپزد و دوبار اين عمل را انجام دهى ، يعنى دو بار هربار آهك در آب بپزد يا در آفتاب بماند و گرم شود و آب را بپالايى و سپس زرنيخ ساييده را بر آن آب پاليده اضافه كنى بسيار خوب دارويى مىشود . جانور سبز رنگ زالو مانندى هست كه در زير سبوهاى آب‌خانه پيدا مىشوند ؛ همين جانور را بر پوست بمالى كار واجبى را مىكند . اگر خاكستر چوب تاك يا بورك را با واجبى مخلوط كنى و خوب به هم بزنى ، موهايى كه در مرحلهء بعدى باز مىرويند نازك‌تر از اول مىباشند . هرگاه واجبى گرفتى با دست آن را امتحان كن و زمانى كه موى به آسانى بركشيده شد ، وسيلهء آرد جو ، آرد باقلى و بزر خربزه با آب آن را بشوى . اگر آهك و زرنيخ و واجبى را با آبجو بر آتش بپزى يا به جاى آبجو آب‌پز برنج با آن مخلوط كنى و بپزد و كمى مر و مصطكى هم قاطى باشد ، موهاى بعدى نرم‌تر و نازك‌تر از سابق برجاى موهاى سترده مىرويد . و اگر كمى كف دريا در آن مخلوط باشد بهتر است . سوختن از واجبى اگر مىخواهى كه واجبى پوست را نسوزاند ، قبل از واجبى گرفتن روغن گل بر پوست بمال ! و اگر بيم داشتى كه شايد پوست از دارو بسوزد ، از امتحان زياد و با دست كشيدن به حد زياد صرفنظر كن و فورا آن را بشوى . اول با آب گرم بشوى و بعدا در آب سرد بنشين كه خوب علاجى است . اما اگر ديدى كه پوست از دارو سوخته است ، بعد از شستن با آب گرم و نشستن در آب سرد ، عدس پوست‌كندهء كوبيده و ساييده را با روغن گل و صندل مخلوط كن و بر جاى واجبى بمال ! اگر بسيار بد سوخته بود ، ناگزير بايد مرهم سفيداب و مردارسنگ آماده شده با