أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

90

قانون ( فارسى )

كژدم زرد ، كژدم سرخ ، كژدم خاكسترى رنگ ، كژدم سياه مايل به خاكى ، كژدم سبز ، كژدم طلايى رنگ - كه سرانبركها و سر دمش سياه است - كژدم شرابى رنگ - كه نيشش به خليدن سوزن مىماند و بسيار درد دارد - كژدم دودى رنگ كه اگر كسى را نيش بزند به هرهر خنديدن و عقل درهم شدن مبتلا مىشود . پيامدهاى نيش كژدم از اثر نيش كژدم - در صورتى كه كژدم از نوع خطرناك و بسيار بدجنس باشد - روىآورهاى زير رخ مىدهند : جاى نيش فورا ورم مىكند و ورمش سرخ و سفت است ، درد مىكند ، گاهى درد به ساير اندامان سرايت مىكند ، زمانى ورم التهابى مىگردد و گاهى سرد مىشود و احساس مىكند كه دارد با گلوله‌هاى برفى گلوله‌باران مىشود . درد ناگهانى پديد مىآيد و نيش زده تو گويى سوزن در جسمش فرومىكنند . بعد از آن عرق مىكند ، لبهايش مىپرد و سر مىشوند . كف‌مانندى كه بر لبش مىآيد سخت مىشود ، موهاى بدنش تقريبا مىخشكند ، مىلرزد ، چندش دارد ، دست و پايش سرد مىشوند و بويژه دستى يا پايى كه نزديك جاى نيش زده باشد ، سراسر بدن سست مىشود ، بيخ رانها برجسته‌تر مىنمايند ، ذكر درازتر از حالت عادى به نظر مىرسد ، شكم باد مىكند و ممكن است نيش خورده بادهاى صدادار بيرون دهد . بويژه اگر پايينهاى بدن نيش خورده باشد باد صدادار معركه مىكند ! زير بغل ورم مىكند ، بسيار آروغ مىزند و بويژه اگر نيش در بالاييهاى بدن باشد ، آروغ چندانكه خواهى هست . رنگ رخساره نيز عوض مىشود . تا كژدم نيش‌زن بدجنس‌تر باشد روىآورهاى ذكر شده شديدتر رخ مىنمايند . نيش تو گويى داغ آتشين سوزنده است ، سراسر بدن از سرما مىلرزد ، مايع لزجى بر لب مىآيد و بر آن مىچسبد ، اشك لزج از چشم مىآيد و در گوشهء چشم منعقد مىشود و ژفك مىگردد ، سيما به كلى تغيير مىيابد ، مقعد بيرون مىزند ، ذكر مىآماسد ، زبان كلفت‌تر از حالت طبيعى مىشود ، دندانها بر هم ساييده مىشوند ، اندامان گلو متشنج مىشوند و ممكن است در بعضى حالات دندانها برهم بچسبند و شخص نتواند دهان باز كند - كه اين نشانهء بدحالى بيمار است . جالينوس مىفرمايد : « اگر نيش كژدم بر رگ شريان آيد ، نيش زده غش مىكند ، اگر بر پىرگ آيد به تشنج گرفتار مىشود و اگر نيش بر وريد آيد عفونت در درون رخ مىدهد . » علاج در علاج نيش كژدم دستورات عمومى دفع سم را به كار ببر و جاى نيش زده را نمك و گاورس بگذار و ببند ! اما قبل از هر چيز بايد جاى نيش‌زده مكيده شود و شرط و شروط و دستور مكيدن اين حالات كاملا اجرا گردد و هرچه كه دربارهء جذب سم از زخم ذكر شده است به كار گرفته شود . داروهاى تندمزاج و لطيف و التهاب‌آور را استعمال كن ! داروهاى علاج نيش‌زدگى كژدم