أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
77
قانون ( فارسى )
پاكسازيهاى ديگر - كه احيانا مورد نياز باشد - نمىماند . علاوه بر اين بيمار از اثر خون زياد از دست دادن ، نيروى جسمانيش ناتوان مىشود و تاب و توان برابرى كردن و خوددارى كردن در مقابل اوقات بحرانى را - كه در انتظارش است - از دست مىدهد . اين را نيز بدان ! كه اگر بيمار تب دارد و به بيمارى صرع مبتلا شد ، بايد اول به علاج تب همت گمارى ! و اين را نيز بدان ! كه ممكن است حالت سردرد سبب شود كه تب در حال پايين آمدن را به حالت افزايش و اوجگيرى دوباره بازگرداند ؛ بايد فورا به تسكين سردرد - اگر رخ داد - بپردازى . اگر بچهء شيرخوار تب كرد ، بايد شير مادر را اصلاح كرد . اگر تب در حال بيمارى يرقان رخ داده و ادرار در شيشهء آزمايش نشانى از ورم همراه داشت ، علاجش آن است كه ؛ آبجو و اسكنجبين به بيمار بدهى بخورد . هرگاه تب فروكش كرد و حرارت آرام شد ، بيمار را رگ بزن كه مادهء ورم را بيرون آورد . اگر قولنج همراه تب بود ، تا تشخيص ندهى كه راه تفاله به پايين باز است ، مگذار بيمار آبجو بخورد . اگر حتى لازم بود كه چيزى از اين قبيل بخورد ، شورباى گوشت خروس خوب است . بيمار را حقنه كن ! مايهء حقنه نرم باشد و نرمى بخشد و روغن وارد در مايهء حقنه زياد باشد . بعد از آن اگر لازم بود آبجو بخورد . داروى مسهل در علاج تب عفونى : عبارتند از : نسخه : تمر هندى ، ترنگبين ، شير خشت كه باهم مخلوط باشند و بيمار بخورد . اگر آب لبلاب يا خيار چنبر و يا سقمونيا ( محموده ) بر آن بيفزايى بهتر مىشود . اگر سقمونيا را با گلاب قند مخلوط كنى مناسب است . اگر تشخيص دادى كه خلط سبب بيمارى تب عفونى غليظ ( پرمايه ) است ، الوا را استعمال كنى خوب است . و بهتر آن است كه الوا در آب كاسنى شسته شود و در آب كاسنى كاشتنى و كاسنى بيابانى پرورده گردد ، آنگاه از آن حب سازند . گروهى از اطباء براى اسهال بيمار تب عفونى هليلهء زرد سفارش مىكنند و كسانى هستند كه اين را پسنديدهاند و به كار مىبرند . اما بايد بدانى كه هليلهء زرد بعد از اسهال دادن مسامها را مىگيرد و درون را زبر مىكند ؛ اگر از استعمال هليلهء زرد ناگزير باشى وقتى آن را به بيمار بده كه خلط كاملا پخته شده است . آب هر دو نوع انار يعنى آب انار ترش و آب انار شيرين بسيار مفيدند و بويژه اگر همراه آب انار داخل انار را نيز بفشرند و تازه به تازه بخورند . بنفشه به وزن يك مثقال و محموده ( سقمونيا ) تا يك قيراط باهم تناول شوند براى اسهال دادن بيمار تب عفونى مفيد است . و اگر كمى نعناع بر آن اضافه كنند بهتر مىشود .