أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
61
قانون ( فارسى )
مىنمايد ، جاى نگرانى نيست و سلامت است ؛ زيرا مادهء صفرا بر طبيعت سنگينى نمىكند و طبيعت آن را به آسانى مىپذيرد . و تب ناشى از صفرا - كه گفتيم تب يك اندر ميان است - فرصت استراحتى به بيمار مىدهد . تب نوبهء يك اندر ميان ناخالص مدت نوبتش طولانىتر از مدت نوبت تب نوبهء خالص است . نوبتهاى تب نوبهء خالص كمتر اتفاق مىافتد كه از نه نوبت تجاوز كند ، مگر اينكه اشتباهى از طبيب يا از بيمار رخ دهد . تب هميشگى ممكن است در مدت يك هفته ايامش سرآيد و دست از بيمار بردارد . اگر تب عفونى از خلط متعفن پديد آمده باشد ، تب هميشگى و دست برندار را به دنبال دارد . حرارت ناشى از تب تعفن خون زياد است و سراسر تن را فرامىگيرد ، و حرارتى است نرم و بدون شدت و مانند خلط متعفن صفرائى همراه درد گزشى نيست . ممكن است تب ناشى از تعفن خون در مدت چهار روز خاتمه يابد . تبى كه از اثر بلغم متعفن باشد و هر روز به سراغ بيمار بيايد ، در قياس با تب ناشى از مادهء صفرائى متعفن نرم و آرامتر است . مدت تب طولانى است و دليل اين طولانى بودن مدت لزجى و سردمزاجى ماده است . اگر مادهء بلغمى متعفن سبب تب در اندازه بسيار باشد بسيار خطرناك است ؛ زيرا مدت دست برداشتن و رها كردن بيمار يا كاهش يافتن و فرصت استراحت دادن به بيمار بسيار كم است . از سوى ديگر مادهء بلغمى متعفن سبب تب اگر در اندازه زياد باشد حتما تباهى و ناتوانى را براى دهانهء معده به ارمغان مىآورد . اين فساد و ناتوانى دهانهء معده روىآورهاى ناپسند از قبيل : غش كردن ، تپش دل و از بين رفتن اشتهاى خوراك را همراه دارد . اگر خلط بلغم متعفن شده سبب تب دست برندار شود ، حالت بيمار بسيار شبيه حالت تب دق كرده است . تنها فرقى كه با تب كردهء دق دارد اين است كه نبض در تب دست برندار ناشى از بلغم متعفن نرم است و در تب دق سفت . هرچند گاهى ممكن است در تب دست برندار ناشى از بلغم متعفن نيز نبض به سفتى و سختى بينجامد . تا خالص بودن مادهء تب نوبهء يك اندر ميان كمتر باشد ، نوبت تب كوتاهتر است ؛ مگر اينكه ماده در اين ناخالص بودن به مادهء سودايى متعفن بيشتر مايل باشد . تب نوبهء چهار در ميان از آنجا كه مادهء خلط متعفن به وجودآورندهء آن سردمزاج است ، حرارتش شديد نيست و مدت نوبتش طولانى مىباشد . ممكن است تب نوبهء چهار در ميان خالص تا يك سال دوام يابد ، اما تب نوبهء ناخالص مدتش كوتاهتر است . در هر حال تب نوبهء چهار در ميان هيچ خطرى در بر ندارد ؛ زيرا فرصت استراحتى كه به بيمار مىدهد بسيار زياد است ، و همچنين چندان شديد نيست كه روىآورهاى شديد به دنبال داشته باشد . تب چهار در ميان ، تب يك روز در ميان هميشگى و دست برندار و تب نوبهاى كه در حال