أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
37
قانون ( فارسى )
كند . بويژه اگر مجراى رفت و آمد خلط در سرشت تنگ آفريده شده باشد ، كه بلا حتمى مىشود . ليكن اگر قبل از شروع به باز كردن بندآمدهها و پاك كردن مجارى ، رگزدى و پاكسازى به عمل آوردى ، مواد نابابى كه در درون حبس شدهاند و سبب تب گشتهاند به بيرون ريخته مىشوند و پاكسازى نمىگذارد تب روزانهء ساده به تب عفونى تبديل شود ؛ زيرا اگر چنين مواد در درون باقى بمانند و پاكسازى نشوند ، ممكن است حالت تب را به حدى برسانند كه بيمار به غش كردن نزديك شود و در آن حالت تب روزانه تب عفونى گردد . اگر تشخيص دادى كه سبب تب بسيارى خلط جمع آمده نيست بلكه غلظت و لزجى آن است كه سبب تب شده ، ممكن است نياز به رگ زدن و استفراغ زياد نباشد و ممكن است بتوانى وسيلهء باز كردن بندآمده را به كار برى و شرّ تب را از ميان بردارى . براى باز كردن بندآمدههاى درونى غذاها و داروهايى هستند كه زدايندهاند و كار بازگشايى را انجام مىدهند . از آنجا كه بيمارى عبارت از تب و گرم شدن تن است ، نبايد به غذا يا داروى زدايندهء گرمىبخش گرممزاج توسل جويى . براى بازگشائى بندآمدنيهاى موجود در تن تبدار داروها و غذاهاى زير خوبند : اسكنجبين ساده ، اسكنجبين همراه بزرها ، آب كاسنى و آب رازيانه . غذاهاى سازگار و مناسب از قبيل : آبجوى بر آتش جوشيده و شكر خوبند . شكر با اينكه از ردهء غذاها به شمار مىآيد خاصيت باز كردن بندآمده و زدايندگى دارد . پس اگر شكر همراه آبجو جوشيده بر آتش باشد مانعى ندارد . اگر ديدى كه حتما بايد بيمار را اول پاكسازى كنى و بعد به بازگشايى بندآمدهها مشغول شوى ، بعد از پاكسازى لازم و استعمال وسايل پاكسازى بيمار را معاينه كن ! ببين آيا حالت تب سست شده و كاهش يافته است ؟ آيا نوبهاى كه بعد از نوبهء اول مىآيد از نوبهء قبلى كمشدتتر است ؟ ادرار را معاينه كن ! آيا آثار پختگى در آن هست ؟ نبض را معاينه كن ! اگر نبض دلالت بر عفونت مادهء توليد تب نكرد ، بر اين علاج مستمر باش و در روز سوم بيمار را بعد از نوبت تب به حمام بفرست ، و در انتظار نوبهء بعدى مدت پنج ساعت در حمام بماند كه بدنش به سستى لازم دست يابد . داروهايى بر بدنش بمال و ماساژ ده كه در زدايندگى ميانگين باشند . مثلا داروى ماليدنى و همراه ماساژ آرد باقلى ، آرد گاودانه ، آرد بيخ سوسن ، آرد بيخ زراوند - كه با كمى عسل و آب مخلوط باشند . اگر ديدى كه بيمى از استعمالش نمىرود و نياز به داروى قوىتر داشتى ، كف بورك را بر بدنش بمال و ماساژ ده ! اگر احساسى كردى كه در حمام ماندنش چيزى از مزاج طبيعى بيمار را تغيير داد ، يا لرزش و چندشى بر بيمار حكمفرما شد ، فورا بدون درنگ بيمار را از حمام خارج كن ! كه در اين صورت معلوم مىشود اين راهبندان از آن راهبندانها نيست كه حمام بتواند آن را باز كند . و همينكه بيمار از حمام بيرون آمد ، تا از نيامدن نوبت تب اطمينان حاصل نكند نبايد غذا بخورد و