أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
550
قانون ( فارسى )
4 - كمخونى بيمار 5 - خون لزج كمتر از لازم در بدن داشتن ، كه ازاينرو مىبينى افراد داراى سوء مزاج از خلط مرارى و تازه از بيمارى برخواستگان استخوانشان كمتر ترميمپذير است . اگر خون بر پوست در جايى كه استخوان را بستهاند تراويد ، نشان آن است كه استخوان خوب به هم آمده است . اين ما زاد خونى است كه طبيعت براى استخوان شكسته فرستاده است . فصل سوم دستورهاى اساسى در شكستهبندى در شكستهبندى اصول و مقرراتى هست كه حتما بايد مراعات شود ، چنان كه در ذيل آيد : اندامى را كه استخوان شكسته دارد و مىخواهى آن را علاج كنى ، بايد در اندازهاى كه لازم است و در آن تجربه دارى ، اندام را بكشى و در اين كار زياد و كمى رخ ندهد . اگر بيشتر از حد لازم اندام را بكشى ممكن است تشنج رخ دهد ، درد به بار آيد ، انسان به تب مبتلا شود . و شايد در بعضى حالات سستى بر تن بيمار چيره گردد . اين بيش از اندازهء لازم كش دادن اندام در بدنهاى ترمزاج و مرطوب - كه براى كشش آمادگى بيشتر دارند - زيان دارد ، امّا زيانش كمتر از آن است كه بدن بيمار غير رطوبى باشد . اگر كمتر از حد لازم اندام را كشيدى ، چنان كه شايد و بايد دو سر شكسته برهم نمىآيند و نظم و ترتيب طبيعى را بازنمىيابد . اين قانون در علاج شكسته و دررفته مساوى است و در هر دو حالت بايد در كشيدن اندام اندازه را نگهداشت . اگر اندام را چنان كه لازم است كشيدى ، هر دو قسمت شكستهء استخوان را برهم هموار كن و بالشتك و باند را - چنان كه بايسته و اصولى است - به كار ببر ! بالاى شكستهء تازه بسته جبيره ( تختهء مخصوص شكستهبندى ) بگذار و بالاى جبيره را نمناك گردان ! بايد اندام استخوان شكسته تا ممكن است حركت نكند ، مگر اينكه احيانا به اندازهاى كه حال تحمل مىكند آن را حركت دهى . اگر آسيبى ديگر نباشد و اگر ورم نكرده باشد ، ممكن است گاه به گاهى اندام را حركت دهى تا نيروى طبيعت در آن نابود نشود . وقتى كه به قصد علاج اندام را مىكشى يا مىبندى ، اندام دررفتگى داشته باشد يا شكسته استخوان باشد ، در هر حال بايد از به درد آوردن شديد آن پرهيز كنى . بسيار رخ داده كه از بسيار تند بستن اندام و تأخير در باز كردن باند تند بسته شده ، آن اندام مرده و متعفن شده و ناگزير از بريدنش شدهاند . اكثرا مقصود اصلى در شكستهبندى استخوان ، پينه گذاشتن بر جاى شكسته است ؛ اما اگر استخوان سر بشكند به هيچ وجه پينه بر آن نمىرويد . پس بايد كوشش كنى كه برهم آمده خشك نشود و حتى به مقدار بسيار كم نيز خشكى بدان راه نيابد . بايد كوشش كنى كه ماده بيش