جلد ششم يادداشت ويراستار به نام خداوند جان و خرد هزار سال پيش به همّت امام الحكما ، ابو على حسين بن عبد اللّه معروف به ابن سينا ، - علىرغم شرايط نامساعد و مشكلات فراوان - با صرف سالها عمر و تكيه بر مطالعات بسيار ، تجارب ارزنده و مهم‌تر از همه ، به مدد هوش سرشار و نبوغ فوق العاده ، كتاب گرانقدر القانون فى الطّب تأليف شد ؛ امّا بنا به مقتضاى زمان به زبان عربى ، آن هم با بيانى بسيار مغلق و دشوار . قانون به تحقيق در زمان خود و حتّى پس از گذشت قرنها ، ارزنده‌ترين اثر در علم پزشكى بوده است . در سال 1284 ميلادى ، يعنى حدود دويست و پنجاه سال پس از تأليف ، اين كتاب به زبان لاتين برگردانده شد . بعدها از اين كار به عنوان واقعه‌اى كه بيشترين تأثير را بر تصحيح مسير و تسريع پيشرفت علم پزشكى در اروپا داشت ، ياد شد . گفتنى است كه در كمتر از چهل سال پس از اختراع صنعت چاپ ( قرن پانزدهم ميلادى ) ، ترجمهء ايتاليايى قانون به زير دستگاه چاپ رفت و از آن پس چاپهاى مكرّر قانون به زبانهاى مختلف بود كه از پى هم منتشر مىشدند و ناياب مىگشتند . با ورود قانون به جامعهء علمى اروپا ، شهرت ابن سينا نه فقط تحت عنوان فيلسوف كه به نام پزشكى نامدار اقصى نقاط ديار فرنگ را درنورديد . و امروز پس از ده قرن تأخير ، اراده و همّت داناى ديگرى از آن تبار موجب شد كه اين كتاب ارزشمند به زبان فارسى هم ( ! ) منتشر شود . قانون ابن سينا به راستى شگفتى آفرين است و هر خواننده‌اى را به تحسين و بلكه اعجاب وامىدارد . كافيست كه آدمى قدرى با تاريخ علم آشنا بوده و اطلاعاتى كلّى و نه چندان عميق از زندگى مردم ، عوامل ارتباطى و وسايل ارتباط جمعى ، امكانات علمى و تحصيلى ، كتب و منابع به جاى مانده از گذشتگان ، اوضاع سياسى و در يك جمله امكانات هزار سال پيش در جهان و على الخصوص در ايران داشته باشد ، تا به عظمت كار ابن سينا پى ببرد . درست است كه پيش از بو على پزشكان نامدارى چون بقراط و جالينوس بوده‌اند و از خود آثارى نيز به جاى