أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
473
قانون ( فارسى )
تشنج و درهم شدن عقل و امثال آنها مبتلا شود . و حتى اگر قرحه در جايى از اندام باشد كه سبب اينچنين حالتهاى امثال تشنج و درهم شدن عقل مىشوند ، مانند اندامان بسيار حساس كه در قسمت جلوى يا عقبى قرار دارند ، يعنى اگر قرحه در آنها هم باشد ، اما ديدى كه ريم و ورم ندارد نگران وقوع پيامدهاى نگرانكننده مباش ؛ مگر اينكه حالت بسيار وخيم و از حد متوقع بسيار بيشتر باشد . اگر ورم قرحه ناگهانى غيبش زد و فرو رفت و تحليل يافت ولى چركى يا چيزى همانند آن كه نشانهء تحليل رفتن باشد پيدا نشد ، و در عين حال چنين ورمى با اندامان پيالود نزديكى داشته باشد ، مثلا قرحه در پشت باشد - كه همسايهء پشت و نخاع است - تشنج و درهم شدن عقل را به دنبال دارد . اگر قرحه كذايى در قسمت جلوى ران و در زانو باشد و بدون چرك كردن و نشان از تحليل رفتن رو به داخل بدن غيبش بزند ، كه در اين حالت نيز بر ماهيچههاى پيالودى كه در ران و زانو است پيدا شده است . پيامدش تشنج و درهم شدن عقل مىباشد . اگر قرحه در اندامان پر از رگ باشد - كه اكثر اين اندامان رگآلود در قسمت جلوى تنورهء تن يعنى از اول سينه تا شروع رانها هستند - دو حالت دارد : اگر در قسمت پايينى اندامان رگآلود جلوى تنوره باشد ، ممكن است بيمار به اسهال خونى مبتلا شود . و اگر قرحه در قسمت بالايى و جلو تنورهء بدن باشد ، احتمال دارد كه بيمار با درهم شدن عقل روبرو شود . اگر چنين قرحهاى كه در قسمت بالايى جلوى تنورهء تن است چرك كند ، بعد از چرك كردن ممكن است بيمارى ذات الجنب پديد آيد ، يا بيمار در چنين حالتى به خونريزى از راه دهان مبتلا شود ( خون تف كند ) . و تو سابقا دانستى كه منظور از چرك كردن قرحه در سينه چيست و چه مفهومى مىدهد ؛ كه اين بحث را در كتاب سوم آوردهايم . و احتمال هست كه از اين حالت يعنى چركيدن سينه نيز درهم شدن عقل رخ دهد . اگر قرحه هست و سبب ريزش موى پيرامونش شده است و ديدى كه موها دارند باز مىرويند ، بدان ! كه قرحه رو به بهبودى است . بدنها و قرحه تا مزاج انسان بهتر باشد و تا كمتر رطوبت غير طبيعى و زايد داشته باشد و خونش پسنديده باشد ، قرحهاش زودتر خوب مىشود و آمادگى علاجپذيريش بيشتر است . اگر بدن زياد رطوبى است يا خشكمزاج است ، قرحههايش ديرتر شفا مىيابند و معالجهء بيشترى مىخواهد . و در اين حالت اگر بدن رطوبى مزاج است و بيمار از نوسالان ( كودكان ) است و قرحه دارد زودتر معالجه مىشود تا اينكه مبتلا به قرحه پير و كهنسال باشد . بويژه اگر مزاج طبيعى شخص سالخورده خشك باشد و خون كاملا پاك در آن نباشد و سوء مزاج رطوبى روىآورى غير طبيعى باشد . قرحه ديرتر از دارو تأثيرپذير بوده و دير خوب مىشود . كسانى كه داراى مزاج تر روىآور باشند و مزاج اصليشان رطوبى نباشد ، همان حكايت پيران را دارند هرچند پير هم نباشند . يعنى قرحهء بدنشان ديرتر از آنهايى كه رطوبىمزاج