أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
471
قانون ( فارسى )
قرحه چندين نوع دارد : 1 - قرحهء دردآور 2 - قرحهء بدون درد 3 - قرحهء ورم كرده 4 - قرحهء بدون ورم 5 - قرحهء پاك از آلودگى 6 - قرحهء آلوده و ناپاك قرحهء آلوده و ناپاك قرحهايست كه خلط زياد و رطوبت در اندازه بسيار بدان چسبيده است . خلط و رطوبت زياد همراه ناصور ممكن است بدجنس نباشد . و امكان دارد كه پليد باشد و بالاخره احتمال دارد زنگ آهن و غيره ماننده باشد . يكى از اقسام قرحهها ، قرحهء متعفن شده است كه باد جنوب و رطوبت هوا و گرماى هوا با وجود چنين قرحهاى بسيار زيانرسان است و كار و پيامد قرحه را مشكلتر مىكند . قسمى هست كه خورهاى مىشود . ممكن است قرحه به اطراف خود سرايت كند . برخى از قرحهها سست و ناسفت هستند و بر گوشت برهم نافشرده آمدهاند . قرحه يا سردمزاج است يا قرحهء گرممزاج ؛ اگر قرحه بر گوشت سست و نافشرده برهم باشد ، موى موجود در اطرافش مىريزند . بعضى از قرحهها تراوشى هستند و چرك صديدى زردرنگ گرم از آنها مىتراود . ممكن است چيزى آب گرممانند از قرحه تراوش كند كه پيرامونهاى خود را بسوزاند ؛ اين حالت نشان مرگ بيمار است . - قرحهاى هست كه به دشوارى علاج مىپذيرد و دير و به زحمت خوب مىشود . قرحهء متعفن شده ممكن است خورنده نباشد و ممكن است خورنده هم باشد . قرحهاى كه ممكن است خورهاى باشد و از تندمزاجى كه دارد با هرچه تماس گيرد آن را بخورد و عفونتى هم نداشته باشد . قرحه اگر خورهاى باشد و عفونى نباشد تب همراه ندارد . قرحه اگر بر اطراف خود تأثير مىبخشد و متعفن هم هست ، بسيار رخ مىدهد كه تب به بار آورد . و تبى كه مىآيد دستبردار نمىشود . جالينوس آتش پارسى و جوش مورچگى را كه انتشار مىيابد ، به نام قرحههاى خورهاى نام مىبرد . همو عقيده دارد كه قرحهء متعفن شده تنها قرحه نيست ، بلكه قرحه همراه نوعى بيمارى عفونى است كه هريك از اين دو روىآورهاى ويژه به خود دارند . اگر رنگ قرحه به سبزى و سياهى گراييد ، نشان بدى قرحه است . قرحه سردمزاج سست گوشت رنگش سپيد است و از داروهاى گرمىبخش مىآسايد و آرام مىشود . و قرحهء گرممزاج رنگش گرايش به سرخى دارد و از معالجات سردىبخش مىآسايد .