اگر از هم‌پاشيدگى در اندامى رخ دهد و از اثر آن غده‌اى سر برآورد ، بايد هرچه زودتر قطعه‌اى نازك سربى بر آن بگذارى و ببندى كه زياد نشود و بزرگ‌تر و گنده‌تر نگردد ، شايد از اثر سربى كه بر آن مىگذارى غده نرم گردد و ممكن است از هم بپاشد . فصل سوم افتادن و صدمه ديدن از بر زمين افتادن و صدمه ديدن چندين آسيب احتمالى هست ، كه در همهء اين حالات سبب درد و آزار مىشوند : 1 - ممكن است از هم پاشيدگى در اندام رخ دهد . 2 - ممكن است كوفتگى در اندام به‌وجود آيد . 3 - ممكن است استخوان در بدن درز برد . 4 - امكان دارد تك‌رگى بگسلد ، يا جدايى در پيوند اندامى از اندامان درونى واقع شود . 5 - امكان دارد غشايى ، پىرگى يا رگى بزرگ در اندرون بدن از هم بگسلد . امكان دارد انسان از درد شديدى كه از اين حالتها بر او وارد مىشود ، جانش به خطر افتد . تا بدن درشت‌تر و بزرگ‌تر باشد از افتادن و صدمه ديدن بيشتر آسيب‌پذير است . ازاين‌رو مىبينى كه هرگاه كودكى بر زمين مىافتد ، كمتر از بزرگسالان از افتادن به درد مىآيد . از اثر افتادن ، صدمه ديدن و كتك و ضربت خوردن ، غده‌ها نيز بزرگ مىشوند ؛ چنان كه قبلا در جاى خود اشاره كرديم بايد به معالجهء بيمار شتافت و تا غده به غدهء سرطانى تبديل نشده است چاره‌اى جست . ممكن است گاهى در اثر افتادن و صدمه ديدن چيزى از قلب يا از معده بگسلد و انسان فورا بميرد . امكان دارد كه در اثر افتادن بر زمين و صدمه ديدن ، مدفوع و ادرار انسان لگام گسيخته شوند و بدون اراده به خارج سفر كنند . احتمال دارد در صورتى كه رگى در سر يا در كبد و يا در طحال بگسلد ، انسان خون از راه دهان برآورد يا خونريزى بينى به‌طور شديد و هراسناك پديد آيد . محتمل است كه در اثر افتادن و صدمه ديدن ، شكم انسان باد كند ، صدايش قطع شود ، نفسش پياپى و شديد آيد و از سخن گفتن درماند . اگر كسى از اثر صدمه ديدن ، بر زمين افتادن و غيره از سخن گفتن بازماند و سرش خم شد و نفسش به پژمردگى گراييد و پيشانيش عرق كرد و رنگ رخسارش زرد شد يا به سبزرنگى زد ، بدان ! كه زود زود مىميرد . اگر كسى كه بر زمين افتاده است يا صدمه ديده ، مثلا به ديوارى برخورده است و يا غيره ، يا چيزى تيز و برنده به بدنش خلانيده و فرو كرده‌اند و كتك بسيار زياد خورده است و فورا خون