أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

426

قانون ( فارسى )

اين آسانى نيست و صفاق بر مراق چسبيدن دشواريهايى دارد ؛ زيرا صفاق كاملا پرده‌اى تنك از چربى است و مراق پيالود است . پس بايد سوزن را در كنارهء خارجى مراق فرو كنى و به داخل برود . و هر دو لبهء پردهء دريدهء صفاق را برهم جمع كنى و سوزن را - كه از بالا به مراق فرو كرده‌اى - بيرون آورده رو به بالا برعكس طرفى كه از آن شروع كرده‌اى در هر دو لبهء صفاق فرو كن و از رويه بيرون بياور و اين بار به لبهء مقابل مراق - كه آن را هنوز ندوخته‌اى - فرو كن ! و همين عمل را مرتب انجام ده تا كار بخيه‌زنى خاتمه مىيابد ؛ كه اين طرز بخيه‌زنى بهتر از آن است كه مردمان عادى مىكنند و با يك بار سوزن فرو كردن هر چهار كناره صفاق و مراق را با هم مىدوزند و در واقع اين دوختن را الكى بايد به شمار آورد . آن دستور بخيه‌زنى كه ما گفتيم حسنش اين است كه پردهء صفاق در پناه پردهء مراق جاى مىگيرد . و در اين پوشش برگزيدن صفاق ، خود صفاق بيشتر در امان مىماند . » دانشمند بعد از آن مىفرمايد : « بعد از بخيه‌دوزى ، داروى جوش‌دهنده بر زخم بگذار ! بستن زخم در اين حالات بسيار لازم است . پشم نرم مرغز را در روغن زيتونى كه كمى گرم باشد فرو كن كه در روغن زيتون خيس بشود و بر هر دو زير بغل و به هر دو رگ ميزه ناى بيمار بپيچ و در اين پشم بستن اتجاه و گرايش دهانهء زخم را مراعات كن ! وسيلهء داروى ملين بيمار را حقنه كن ! حقنه مايه از روغنهاى مناسب حال و ليونت‌بخش و از لعابهاى نرمىآور باشد . اگر زخم به روده رسيد و روده را نيز زخمى كرد ، علاج همان است كه ذكر كرديم ؛ ليكن بايد مايهء حقنه بيمار شراب گس‌مزهء گيرندهء ولرم باشد . بويژه اگر دامنهء زخم كاملا به روده رسيده باشد يا از آن هم گذشته باشد . اگر رودهء روزه‌دار زخمى شود ابدا شفا نمىيابد ؛ زيرا بسيار نازك است و رگهاى زياد در آن هست و گوهرش به گوهر پىرگ نزديك است و مادهء مرارى به حد زياد در آن مىريزد و زياد هم حرارت دارد و اين حرارت زياد از آن است كه از هر عضو ديگرى به كبد نزديك‌تر است . اگر زخم در پايينهاى شكم باشد ، از آنجا كه پايينىهاى شكم هم‌مزاج گوشت است ، تداوى آن آسان است و قياس بر زخم پديد آمده در گوشت است و مداوا جاى اطمينان است . » جالينوس در كتاب خود كه صنعت شفا ( حيلة البرء ) ناميده شده است مىفرمايد : « در حالى كه مراق ( پردهء آسترى ) شكم و پردهء زيرين پردهء مراق دريده‌اند و مىخواهى بخيه بزنى و آنها را به هم آورى ، كارى كن كه صفاق به خوبى بر مراق بچسبد ؛ زيرا مراق به كندى با غير خودش جوش مىخورد . » در اينجا جالينوس همان دستورات بخيه‌زنى را مىدهد كه سابقا ذكر كرديم ؛ كه اين طرز بخيه زدن هر دو پرده - پردهء مراق و صفاق - را خوب به هم مىچسباند . همو ( جالينوس ) مىفرمايد : « اگر روده از راه زخم و دريدگى به بيرون خزيد ، شرابى سياه‌رنگ بسيار تند و پرتأثير را گرم كن ، پشم در آن خيس كن و بر رودهء برآمده بگذار ! كه هر بادى در آن جمع آمده و سبب بادكردگى روده شده است ، پراكنده مىشود و بادكرده كه باد را از دست دهد از گندگى رهايى مىيابد و به حالت لاغرى و باريكى طبيعى برمىگردد . و اگر شراب