أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

420

قانون ( فارسى )

علاج را به تعويق مىاندازد - بخورد و بزدايد . داروى رويانندهء گوشت بايد داروى رويانندهء گوشت كارش اين باشد كه خون صحيح و سالم را منعقد سازد و به گوشت تبديل كند . اگر داروى كذايى بسيار خشكاننده باشد ، راه بر رسيدن خونى را كه به زخم آيد مىبندد و چيزى گير نمىآيد كه گوشت گردد . اگر داروى علاج زخم بسيار زداينده باشد ، خون سالمى را كه بايد گوشت شود مىزدايد و چيزى نمىماند كه گوشت گردد . پس بايد داروى علاج زخم - كه مقصود از آن رويانندهء گوشت است - از اندازهء لازم بيشتر خشكاننده نباشد ، زدايندگيش در مقدار كم باشد و زياد زداينده نباشد و همين‌قدر زدايندگى داشته باشد كه بدون درد و گزش ، كثافت زخم را بزدايد . در چنين داروى رويانندهء گوشتى ، نياز به گيرندگى بسيار هم نيست . بايد در استعمال نوع دارو ، مزاج و حالت سردى و گرمى زخم را ملاحظه كنى ؛ اگر زخم يا قرحه در راه از بين رفتن است ، دارو در اندازهء لازم ، در قياس با درجات حرارت مزاج زخم يا قرحه ، سردىبخش باشد . و اگر زخم يا قرحه از جا تكان نخورده است و گرم‌مزاج است ، داروى بسيار سردىآور و اگر سردمزاج است داروى بسيار گرمىبخش را استعمال كن ! و بايد در صورتى كه زخم يا قرحه بيش از حد و به افراط سبب سوء مزاج شده است ، دارو را براى مقابله با رفع سوء مزاج بر زخم بگذارى . داروهاى جوش‌دهنده منظور از داروى جوش‌دهنده آن نوع از دارو است كه دو از هم دور افتاده را به هم آورد . كارش تنها اين است كه بر رويهء بالايى تأثيرگذارد و دو لبهء زخم را به هم بچسباند . وسيلهء چسباندن بايد همان نمناكى باشد كه در گوهر هر دو لبه موجود است . اگر در هنگام به هم جوش دادن دو لبهء زخم خونى ديدى كه پادرميانى كرده است ، بايد دارو بتواند خون موجود در زخم را بخشكاند و خشكانيدن به سرعت صورت پذيرد و خون خشكيده را وسيلهء به هم چسبيدن گرداند و مهلت ندهد كه زخم چركين شود ، كه در اين حالت بايد نيروى خشكانيدن در دارو بسيار زودكار ( سريع العمل ) باشد . نبايد داروى جوش‌دهندهء زخم زداينده باشد ؛ زيرا زدايندگى برعكس هدف طبيب در علاج است . گفتيم بايد دارو به طرزى خشكانندهء خون داخل زخم باشد كه خون به جاى چسب و سريش در به هم آوردن زخم به كار رود . اگر دارو زداينده باشد سريش كذايى را به غارت مىبرد . داروى جوش‌دهنده نياز به كاهش دادن نيروى خشكانندگيش نيست و همچون داروى رويانندهء گوشت نيست كه نياز به تخفيف تأثير و خشكانندگى داشته باشد . داروى رويانندهء گوشت اقتضا مىكند كه مادهء آمادهء تبديل به گوشت شدن ( خون سالم ) به زخم وارد آيد ، منعقدش گرداند و به گوشتش تبديل كند . اگر داروى روياننده ، بسيار خشكاننده باشد ، كار واجبش به هم مىخورد و ماده‌اى گير نمىآورد كه به