گفتار دوم ورم سرد و امثال آن منظور از كلمهء ورم سرد ، ورمى است كه از خلطهاى سردمزاج داخل بدن توليد شود . خلطهاى سردمزاج در بدن عبارتند از : بلغم ، سودا و باد ( خلطى كه با باد تركيب مىشود ) ؛ كه سابقا انواع خلطهاى سرد را شناختى . پس هر ورمى كه سرد ناميده مىشود ، يا از خلط بلغم است كه آن را ورم بلغمى مىگويند ، يا از خلط سودايى پيدا شده است ، يا به باد نسبت داده مىشود و يا از تركيب دو خلط سرد به‌وجود مىآيد . 1 - ورم بلغمى كه يا ورم بلغمى ساده است كه اين نوع را ورم سست گويند و يا ورم آبى ، كه ورم بلغمى آبى نام دارد ، و به برآمدن و آماس اندامى شبيه است كه گويى آن اندام بيمارى استسقاى ويژه دارد و در عين حال آب در ورم جمع شده است . ورم بلغمى يا از جملهء دملهاى نرم است و به غدهء نرم زير پوست شبيه است ، يا سفت و سخت است و به خنازير و غده‌هاى برآمدهء سخت شبيه است . 2 - ورم سودايى يا ورم سقيروس است يا ورم سرطان كه بعدا فرق بين اين دو ورم را شرح خواهيم داد . 3 - ورم بادى يا ورم هيجانى است ، يا ورم بادكرده . منظور از هيجانى آن است كه باد در اندامى منتشر شده و مادهء ورم با بخار مخلوط است . و منظور از ورم سرد بادكرده آن است كه باد در يك فراخناى از اندام جمع شده باشد و حركت نكند . ورمهاى سرد ذكر شده گاهى ممكن است تركيبى رخ دهند و گاهى احتمال دارد كه ورم سرد با ورم گرم ، همدستان شود و ورم دو تخمه باشد . فصل اوّل ورم بلغمى سست - كه اوذيما نام دارد اوذيما ورمى است سپيدرنگ فروهشته كه حرارتى ندارد و تا مادهء ورم كم‌مايه‌تر و نمناك‌تر باشد ، سستى و فروهشتگى آن بيشتر است و در لمس با انگشت نرمش‌پذيرتر ؛ هرچند نوعى استحكام هم دارد ، كه استحكام ورم بلغمى هيجانى - كه ذكرش آمد - كمتر است . و تا مادهء ورم غليظتر باشد سفتى و سرديش نيز نسبتا بيشتر است .