أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
16
قانون ( فارسى )
برخى از اطباء گويند : ممكن است تب روزانه از سه روز تجاوز كند و حتى به شش روز برسد و باز مىتوان آن را به كلى ريشهكن كرد مشروط بر اينكه تب به همان سادگى تب روزانه بماند و به نوعى ديگر از تب تبديل نشده باشد . تبهاى روزانه تشخيص داد نشان دشوار است ، امّا اگر تشخيص داده شدند علاجشان سهل و آسان است . و همچنين اگر تب دق روى آورد و هنوز در مرحلهء سرآغاز بود و تشخيص داده شد ، علاجش سهل و آسان است . كسانى كه از ديگران زودتر به تب روزانه مبتلا مىشوند و در حالتى كه تب پرمايه باشد بيشتر زيان و آسيب مىبينند به ترتيب اولويت از قرار زيرند : 1 - كسانى كه حرارت و خشكى غير طبيعى در وجود دارند ، امّا خشكى چيرگى دارد . كه به سرعت تب روزانه به تب دق و تب نوبه سر مىكشد . 2 - در درجهء دوم كسانى كه گرمى و ترى دارند ولى مادهء رطوبى بر گرما چيرگى دارد . كه به سرعت تب سادهء روزانه به تب عفونى تبديل مىشود . 3 - در درجهء سوم كسانى كه مزاج گرم و تر دارند و گرمى بر ترى غلبه دارد . 4 - در درجهء چهارم كسانى كه گرمى و خشكى غير طبيعى به مزاجشان رخنه كرده است و خشكى بر ترى مىچربد . كسى كه مزاج گرم خشك دارد ، هرگاه گرسنه شود و همراه گرسنگى بىخوابى بكشد يا از واكنشهاى روانى رنج ببيند و يا از حركات خستهكننده خسته شود ، بسيار زود تب روزانه به سراغش مىآيد و بيمار احساس چندش و تير كشيدن در بدن مىكند . و اگر زود به داد خود نرسد و از گرسنگى رها نشود ، حالت تب سادهاى كه دارد به سرعت به تب عفونى تبديل مىشود . نشانيها - چگونه بدانيم كه تب روزانه است يا غير روزانه و يا از انواع ديگر است ؟ - تب روزانه نشانىهايى دارد كه از اين قرارند : 1 - سببهاى پيشدرآمد و مقدماتى ندارد . 2 - در سرآغاز ابتلا به تب احساس فشارى بر بدن نيست . 3 - در اكثر حالات ، لرزش تب اوّل شروع نمىكند . دست و پاها در لمس سرد نيستند ، احساس نمىكند كه حرارت در ژرفاى درون جا گرفته است و نيز احساس تنبلى و آرزوى خوابيدن نمىكند . نبض پايين نرفته است ، نبض اختلاف ندارد و تفاوت نمىكند . نبض كوچك نيست . بلكه : 4 - شايد در حين شروع تب روزانه انسان احساس نوعى حالت چندشآور كند و يا تقريبا نوعى احساس سرما داشته باشد ، احساس نوعى درد كند كه به خليدن سر سوزن مىماند - كه اين احساس درد كذائى از اثر بخار بد كيموس به وجود مىآيد و به زودى دست برمىدارد .