دست به كار بوده است . اگر ريم تراويدهء از خراج تركيده ، در اجزاء متفاوت و به رنگهاى مختلف و در هيأت از هم جدا بود ، آن هم ريم ناپسند به حساب مىآيد . هر نوع ريمى كه در بدن پيدا مىشود ، عفونى باشد ، يا پيامد پخته‌شدگى باشد . يا سردمزاج گردد و يا به هر نوعى از انواع تغيير يابد ، حالت خوب و بد خود را نشان مىدهد . خراج ناپيدا اگر كسى ورم گرم در درون دارد و ديدى كه به لرزش مقدماتى تب و تب نامرتب و بدون رعايت نوبت مبتلا شد ، درد ورم شدت يافت ، حالت لرزش و چندش در ابتدا طولانى بود و به تدريج كاهش يافت و احساس سنگينى - كه معلول ورم است - افزايش يافت ، بدان ! كه ورم در درون به خراج انجاميده است و مادهء ورم دارد جمع مىشود . - چرا درد در اوّل كار شديد است و تا به آخر مىرسد مرحله به مرحله كاهش مىيابد ؟ - زيرا دريدگى و از هم گسستگى در ابتداى شروع خراج رخ مىدهد و هرگاه از هم گسستگى بود درد شديد هم هست ؛ امّا وقتى كه مادهء ورم ريم مىشود علاوه بر كاهش درد ، تب شديد و التهاب نيز تسكين مىيابد ؛ تب - كه از شراكت قلب پيدا شده است - در آرامش درد ، تأثير بد گذاشتن بر قلب نمىماند و ناگزير تب رخت برمىبندد . اين را بدان ! كه سفتى بيش از حالت طبيعى نبض بهترين و معتبرترين گواه است . اگر نشانى از خراج و دمل درونى ديدى امّا نبض سفت‌تر از حالت طبيعى نشده بود ، تأكيد مكن كه خراج در درون و احشاء پيدا شده است . امكان دارد ورم در احشاء نباشد امّا در صفاقى باشد كه پيرامون اندامان درونى را گرفته است . در هر حال در جايى كه خراج سر برآورده است سنگينى حس مىشود ، و درد مىكند . و تو مىتوانى از اين دو نشانى بدانى كه ورم در كدام طرف درون رخ داده است . پختگى ورم ناپيدا هرگاه نشانيهاى ورم درونى روى آوردند - و چنان كه اشاره شد لرزش و چندش و تب همراه دارد - و تا اندازه‌اى اين روىآورها از شدت خود كاستند و درد ناشى از ورم به صورت محسوس كاهش يافت ، بدان ! كه ورم پخته گشته و ريم جمع شده است . نشان از تركيدن گفتيم نشان از پيدايش دمل گرم درونى ، لرز و چندش و تب و درد است كه همراه ورم بدن را در برمىگيرد ؛ كه اگر تا اندازه‌اى اين روىآورها فروكش كردند نشان از رسيدگى و جمع آمدن ريم است . اگر درد بازگشت و به درد سوزنى شبيه بود و گاز گرفت و احساس سنگينى جاى ورم بيشتر