أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
330
قانون ( فارسى )
سبب ورمآور بسيار نيرومند است و مادهء ورمآور زياد است . كه در هر دو حالت پاكسازى بيمار بسيار لازم است ؛ زيرا مادهء ورمزا را كاهش داده و آن را بهسوى خلاف راهى كه در پيش گرفته سوق مىدهد . و حتى اگر مادهء ورمزا در اندازه بسيار نباشد ، اندامى كه ورم كرده است حتما ناتوان شده و مادهء ناباب از بدن به آسانى به سوى آن راهى مىشود و مادهء قديمى را بيشتر مىگرداند . در معالجهء ورم فلغمونى بايد شرايطى را كه ياد گرفتهاى ملاحظه كنى . از قبيل : سن بيمار ، فصلى از سال كه ورم در آن سر برآورده ، محيط زيست بيمار و غيره . بگذار راجع به داروهاى علاجى بازدارندهء ورم فلغمونى صحبت كنيم . در كتاب اوّل قانون حالاتى را ذكر كرديم كه نبايد داروهاى بازدارنده را در علاج ورم گرم به كار برى . اگر ورم فلغمونى از اين شرايط و حالات خارج است ، داروهاى بازدارنده را به كار انداز كه دستورش به ترتيب زير است : داروهاى سردىبخش را با داروهاى سستكننده و بازدارندهء ورم گرم فلغمونى به هم آميز و استعمال كن ! به نسبتى كه سردىبخش بيشترى را خواستى به كار برى ، بايد كمكم و به تدريج سستى بخشها را نيز افزايش دهى . وقتى كه حرارت و التهاب ورم به منتهى درجهء شدت مىرسد و از افزايش بس مىكند و حجم ورم و كشيدگى آن به آخرين مرحله مىرسد ، چيرگى را به داروهاى سستىبخش ده و داروى سستكنندهء ورم را بيشتر از پيش سردىبخش گردان ! در پايانهاى كار ورم فلغمونى داروهاى خشكاننده است كه ورم را به كلى شفا دهند . پس داروهاى سستكنندهتر را و داروهاى خشكاننده را به كار ببر ! داروهاى ترمزاج و سستكنندهء ورم براى اين است كه سوراخهاى ريز را گشاد كند . داروى خشكاننده براى خاتمه دادن به حالت ورم است ، و نمىگذارد چيزى از مادهء ورمآور باقى بماند كه به ريم تبديل شود . اگر ورم در حال خوب شدن است و كاملا خوب نشده و چيزى اندك از آن باقى است ، دست از آن بردار ! از تندمزاجيى كه مادهء ورمزا دارد اين بقيهء اندك تحليل مىرود . گاهى ممكن است از استعمال داروهاى بازدارندهء ورم درد شديد رخ دهد ؛ زيرا وقتى بازدارنده را به عمل مىآورى ماده را در ورم خفه مىكنى و همه را در ورم اجازه مىدهى كه جمع آيد . و ممكن است از اثر داروى بازدارنده ماده به سوى اندام اصلى و ارزندهتر برگردد . و نيز امكان دارد كه پيامد داروى بازدارنده ، سخت شدن ورم را سبب شود . به علاوه ممكن است از اثر داروى بازدارنده و بويژه وقتى كه ورم در مراحل پايانى باشد و داروى بازدارنده استعمال شود ، اندام ورمزده تمايل به سبزرنگى يا به سياهرنگى پيدا كند . اين را نيز بدان ! كه اگر ورم بسيار درد و آزار داشت لازم است داروى سست گردانندهء ورم كشش نداشته باشد و ماده را به سوى ورم نكشد ؛ و اگر نيروى داروى سردىبخش با داروى سستىبخش همراه باشد خوب است به شرطى كه داروى سستكنندهء ورم را كمتأثير نكند .