أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
301
قانون ( فارسى )
هفت روز بسيار گرم ماه جولاى است - در چه روزى از روزهاى باحورى بحران گذشته و شفا يافته است ، از روز دوم حساب كند ، چند روز مانده كه روزهاى باحورى سرآيند در اين چند روز و يك روز بعد از آن ، رژيم غذايى آش مزوره و امثال آن باشد . [ فرض كنيم در روز پنجم از روزهاى باحورى بيمار شفا يافته است ، يعنى دو روز مانده كه روزهاى باحورى تمام شوند . پس بايد نوشفايافته مدت سه روز يعنى يك روز بعد از تمام شدن روزهاى باحورى همين رژيم غذائى را مراعات كند - م . ] پس از آن غذا را قوىتر و تغذيهدهندهتر گرداند . 18 - اگر نوشفا يافته بيماريش تب بوده و قبلا تب بىخطر داشته است ، و اگر نوشفا يافته كاملا بدن پاك از آلايش خلط بد دارد ، در هر دو حالت نبايد غذاهاى بسيار لطيف و كم تغذيه بخورد ؛ مبادا حرارت بر بدنش فايق آيد و به بدحالى بينجامد . بايد در اندك زمانى از لاغرى و پژمردگى بيرون آيد و نشاط گيرد و نسبتا چاق شود . زيرا او كه شفا يافته است نيرويى ثابت دارد و اگر تغذيهاش خوب نباشد برعكس نيروى خويش عمل مىكند و ممكن است خللى بر نيرويش وارد آيد و كاهش يابد . 19 - اگر نوشفا يافته اشتهاى غذا خوردن نداشت ، بدان ! كه حالت امتلا ( پرشدگى ) خارج از اندازهء لازم دارد . 20 - اگر اشتهاى خوراك داشت اما ديدى كه چاق نمىشود ، چندين احتمال ممكن است علت آن باشد : الف - بيشتر از ظرفيتى كه دارد خوراك خورده است و بيشتر از آنكه طبيعتش مىخواهد و مىتواند صرف كند ، غذا را در شكم انباشته است . طبيعت نمىتواند چنان كه لازم است با ميل و ذوق آن را بپذيرد و در بدن توزيع كند . ب - در بدن نوشفايافته خلطهاى زياد جمع شدهاند و طبيعت سرگرم تحليل بردن و جابجا كردن خلط است و به كار صرف و توزيع غذايى نمىپردازد . ج - معدهاش در حد زيادى نيروى خود را از دست داده است و هضم و توزيع عادلانهء غذا را نمىتواند انجام دهد . د - تمامى نيروى بدنى و حرارت غريزى بدنش از بين رفته و غذا به حالتى از اصلاح درنمىآيد كه قابل پذيرش طبيعت باشد . چنين كسانى كه اشتها دارند و مىخورند و چاق نمىشوند ، هرچند در اوايل شفايافتگى اشتها دارند و مىخورند ، امّا عاقبت با بىاشتهايى روبرو مىشوند ؛ زيرا از اين اشتهاى بىرويه - كه بيش از ظرفيت و طاقت خود خوردهاند - آسيبهاى ناشى از پرخورى بيش از حد لازم و پرشدگى از خلط بدجنس تقويت مىيابند و بيشتر مىشوند . 21 - اگر نوشفا يافته ابتدا اشتها نداشته باشد و سپس اشتهايش باز شود - كه نيرو گيرد - بهتر از آن است كه اوّل اشتها داشته باشد و بعدا به بىاشتهايى برسد . 22 - اگر نوشفايافته اوّل اشتها دارد و هيچ وقت اشتها را از دست نداد و با اين وضع بدنش تغييرى نكرد و نيرو نگرفت و چاق نشد ، بدان ! كه نيرو و ابزار اشتهاآور بدن درست و بر مرام