أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

271

قانون ( فارسى )

- اگر پاكسازى خود به خود روى دهد يا به وسيله دارو بيمار پاكسازى شود و اگر ديدى كه به وسيلهء تخليه و با مواد تخليه شده غير از خلط مورد نظر خلط ديگرى نيز بيرون داده شده است ، خاطرت جمع باشد كه پاكسازى كاملا به نفع بيمار صورت پذيرفته است . امّا اگر از اثر پاكسازى تنها چيزهاى تراشه مانند يا خون سياه يا خلط بدبو و يا فقط خلط خالص به بيرون راه يافت ، پاكسازى از راه اسهال يا از راه قى كردن باشد خوب نيست و بهره‌اى در بر ندارد . اگر تشخيص دادى كه تخليه ياراى پاكسازى كامل را ندارد و در اداى اين واجب كوتاه مىآيد ، بايد به كمك بيمار بشتابى و تخليه و پاكسازى را تكميل كنى ! . 2 - اگر در اثناى بيمارى سخت و زمانى كه هنوز خلط سبب بيمارى شروع به پخته شدن نكرده است حالت تخليه بيش از اندازه رخ داد ، يعنى بيمار بسيار قى كرد يا بسيار اسهال شد ، باور مكن كه نفعى در برداشته باشد ! . 3 - اگر در حالت بيمارى سخت ، پاك‌سازيهاى كم و ناتوان صورت گرفت ؛ مثلا بيمار عرق كرد ، خونريزى بينى رخ داد و يا غير عرق و خونريزى بود ، دليل بر آن است كه طبيعت براى دفع خلط به حركت درآمده امّا زورش نرسيده كه آن را دفع كند . اگر در اين حالت نشانيهاى نوميدكنندهء ديگر نيز بودند خبر از مرگ بيمار است . و اگر نشانيهاى بد همراه اين نوع از پاك‌سازيهاى كم و جزئى نبودند ، گزارش از طولانى شدن بيمارى دارند . نشان از عرق در بيماريهاى سخت و شديد ، در بيماريهاى دست‌برندار ناشى از خلط بلغم ، در بيماريهاى سخت ناشى از ورمهاى خطرناك و در بيماريهاى سخت ناشى از ورمهاى درونى اگر بحران بيمارى با عرق كردن بيمار همراه باشد بسيار خوب و اميدواركننده است . - گاهى رخ مىدهد كه بيمار مبتلا به بيمارى سخت در اثناى بيمارى بسيار عرق مىكند ، سبب اين عرق كردن زياد چيست ؟ - هريك از احتمالات زير مىتوانند سبب باشند : 1 - مادهء خلط بيمارى كه دارد پاكسازى مىشود در اندازه بسيار است . 2 - مادهء خلط بيمارىزا كه در راه پاكسازى است بسيار كم‌مايه و رقيق است . 3 - نيروى رانندهء ماده در طبيعت بسيار فشارآور و شديد است . 4 - نيروى گيرنده و نگهدارنده مادهء آبكى از خلط سست است . 5 - گدارهاى عرق‌ريز در بدن گشادند و سببى هست كه آنها را گشاد كرده است . اگر عرق سنگينى در حركت است و زياد نمىآيد ، سببهايش عكس سببهاى نامبرده است . اگر بيمار عرق كرد و وقتى عرق را مسح و پاك كردى بيشتر آمد ، اگر آن را پاك نكنى بند مىآيد .