أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
268
قانون ( فارسى )
است ، يا دارد به حمام مىرود . نشان از اشتها و تشنگى 1 - اگر كسى بيمارى مزمن ( كهنه و ديرپا ) دارد و اشتهاى غذا را از دست داد ، نشانى از بدحالى بيمار است . 2 - اگر بيمار در اثناى ابتلا به بيماريهاى سخت اشتهاى غذايش قطع شد ، بد است امّا حالش كمتر از آنكه بيمارى مزمن دارد نگرانكننده است . روى هم رفته اشتها از دست دادن در اثناى بيمارى دليل بر آن است كه خلط فاسد و تباه چيرگى بر بدن دارد يا نيروى روانى و طبيعت از بين رفتهاند . 3 - اگر بيمار تب سوزان دارد و تشنگى نداشت يا داشت و از بين رفت ، خوب نيست و بويژه اگر همراه رفع تشنگى زبانش سياه رنگ شود ، بسيار بد است . نشان از يرقان گاهى رخ مىدهد كه در اثناى بيمارى سخت ، بيمارى يرقان سر برمىآورد كه مىتوان از چگونگى يرقان نتايج بيمارى را پيشبينى كرد . 1 - اگر مبتلا به بيمارى سخت قبل از روز هفتم بيمارى و قبل از پخته شدن مادهء خلط سبب بيمارى به يرقان مبتلا شد ، خوب نيست ؛ مگر اينكه چنان كه برخى از اطباء گفتهاند اسهال به بيمار كمك كند ، كه اين مطلب را از روى قياس در معالجات مىگويند . خلاصهء كلام اين است كه بحران بيمارى اگر قبل از هفتمين روز بيمارى پيدا گردد خوب و پسنديده نيست . از اين است كه گوييم يرقان قبل از هفتمين روز بيمارى خوب نيست . در هر حال يرقان حتى اگر بعد از روز هفتم بيمارى پديد آيد آنقدرها سلامت نيست كه دلخوشكننده باشد ، مگر اينكه نشانيهاى خوب همراه داشته باشد . 2 - اگر كسى به بيمارى سخت مبتلا است و در هفتمين روز بيمارى يا در روز نهم بيمارى و يا در چهاردهمين روز بيمارى يرقان گرفت و نشانيهاى خوب و اميدواركننده همراه داشت و آسيب و زيانى به اطراف كبد نرسيده باشد ، يا سخت و سفت شدنى و يا ورمى به كبد و اطراف كبد روى نياورده باشد ، يرقان خوب است و اكثرا به وسيلهء چنين يرقانى سازگار ، بحران كامل رخ دهد كه به نفع بيمار تمام مىشود . دليل بر خوبى بحرانى كه به وسيلهء يرقان صورت مىگيرد اين است كه بيمار بعد از ابتلا به يرقان بعد از بحران احساس مىكند كه سبك شده است . 3 - اگر بيمار بعد از ابتلا به يرقان و بحران يرقانى سبك نشد ، دليل بر اين است كه بحران خوب نبوده و يرقان به نفع بيمار نيامده است . 4 - اگر بيمار همراه با مبتلا شدن به يرقان ، مادهء خلط مرارى در اندازهء زياد با مدفوعش ديده شود و از آن نوع خلط باشد كه در حين خروج برمىجوشد و نيز چيزهاى بدجنس سوخته با مدفوع بيرون آيند ، حالت بيمار جاى بيم است ؛ مگر اينكه به شدت اسهال شود و به كلى از