أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

250

قانون ( فارسى )

اگر پختگى مادهء بيمارىزا به تأخير افتاد امّا ديدى كه روىآورهاى پيامد بيمارى خوب و نويدبخشند و بيمار داراى نيروى كافى است ، بدان ! كه بحران بيمارى حتما مىآيد . نشانيها به‌طور عام اگر يكباره رنگ بيمار در حالت بيمارى تغيير يافت يا در لمس بدن بيمار با دست يك دفعه دگرگونى احساس كردى ، نبايد حكم دهى كه حالت بيمار نگران‌كننده است ؛ چه شايد نشان از بحران بهره‌رسان و نويد و بشارتى بسيار خوب باشد . پس اگر اينها را ديدى بايد بعد از ظهورشان حالت بدن بيمار را در نظر داشته باشى تا چه خواهد شد . اگر در سيما ، رخسار ، دست و پاها و اطراف جانبى بدن بيمار نشانيهاى پژمردگى ديدى ، حالت بيمار را به دقت بررسى كن ! اگر اين نشانيهاى پژمردگى از اثر بىخوابى كشيدن زياد ، خستگى زياد ، ورزش و حركات بدنى و يا از اثر اسهال است ، نگران حال بيمار مباش كه در مدت دو روز يا سه روز اين نشانيها بر طرف مىشوند و بيمار به حالت خوب برمىگردد . امّا اگر نشانيهاى پژمردگى از اثر سوزش ناشى از بيمارى باشد ، جاى نگرانى است و نويد خوبى ندارد . نشانيهاى خوب از سياق بحث ما دربارهء نشانيهاى بحران خوب و بحران بد چيزهاى متعددى دستگير شدند . اينك به‌طور خلاصه و جداگانه نشانيهاى خوب و بد را ذكر مىكنيم و اوّل به ذكر نشانيهاى خوب دلالت‌كنندهء بر حالت بحران خوب و نويد سلامت بيمار مىپردازيم : 1 - توانائى و صبر بيمار بر تحمل بيمارى . 2 - كاهش نيافتن و برقرار ماندن نيروى بدنى بيمار و تغيير نيافتن سيماى بيمار . هرچند كه روىآورها بسيار شدت يابند اما تأثيرى بر نيروى جسمانى بيمار و بر سيماى بيمار نگذارند . 3 - نبض نيرومند و منتظم و مرتب و طبيعى باشد و تند و طبيعى بزند . 4 - نشانيهاى پختگى مادهء بيمارىزا و نشانيهاى پيروزى طبيعت در بحران خودنمائى كنند . 5 - بعد از هر تخليه كه صورت مىگيرد ، بيمار احساس سبكى كند و دردش كاهش يابد و از اثر پاكسازى كه روى مىآورد ، نبض از خوب به خوب‌تر تبديل شود . 6 - اگر بعد از استفراغ ( تخليهء بدن از مواد ناباب ) حالت لرزش سبك و چندش بر بيمار روى آورد ، از نشانيهاى خوب و پسنديده است . اين حالت لرزش و چندش دليل آن است كه حرارت دست‌بردار مىشود و هرگاه مادهء بيمارىزا از جا بركنده شد ، بيمار احساس سرما مىكند و بهترين و پسنديده‌ترين حالت آن است كه تخليه شدن خلط آزاردهنده به آسانى و به طور مستقيم صورت پذيرد . 7 - اين را نيز بدان ! كه هرچند نشانيهاى روىآور در بيمارى بسيار بد هم باشند ، اگر بيمار نيروى بدنى خود را حفظ كرده و اين نيرو كاهش نيافته باشد ، جاى اميد است و نبايد نگران