أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

246

قانون ( فارسى )

پيدا شود و از پيدايشش بيمار خود را سبك ببيند و بسيار متمايل به خارج باشد و نيز از اندامان رئيسه و بسيار ارزنده دور باشد . اگر خراج بحرانى نرم است و زيردست حركت نمىكند ، خطرش كمتر از خراجى است كه تند و سخت باشد ، امّا خراج نرم و ساكن در زير دست ديرپاتر است ؛ زيرا چنين خراجى سردمزاج‌تر از خراج سفت و سخت است . ازاين‌رو پيامدهايش سلامت‌تر و با درد شديد همراه نيست . خراج بحرانى اگر با حالت تب ماندگار شد و تحليل نرود ، مادهء توليد خراج حد اكثر بعد از شصت روز جمع مىشود و حد اقل در بيست روز بر خود جمع مىآيد . خراج بحرانى - كه از هر خراجى كمتر جاى نگرانى دارد - خراجى است كه در اندامى از اندامان پايين بدن برآيد و آن اندام خراج‌زده اندامى كم‌ارزش باشد و نيز جاى اندام گشاد باشد كه مادهء توليد خراج همگى در آن جاى گيرد ، چه اگر اندامى كه خراج بر او مىآيد گنجايش تمام ماده را نداشته باشد ، ماده به جايى برمىگردد كه اگر در آنجا باشد سبب فاسد شدن اندام خراج‌زده مىشود . درست شبيه اين است كه طبيب نادان در علاج بيمار مادهء بيمارى را سردى بخشد ، در صورتى كه سردى به زيان بيمار است و پيامدش جمع شدن و برگشتن مادهء بيمارى به جايى است كه از آنجا آمده و از اين منع كردن طبيب نادان كه وسيلهء سردى بخشيدن ، راه را بر ماده بسته است اين بار كه برمىگردد از اثر رفت و آمد متعفن مىشود و زيانش بسيار بيشتر از اول خواهد بود و بيمار را به دست مرگ مىسپارد . بدترين و نگران‌كننده‌ترين خراج بحرانى آن است كه تمايل به درون بيمار داشته باشد يا واقعا در درون پيدا شود . امّا اگر خراج متمايل به داخل بدن يا برآمده در اندرون بدن بر اندامى آيد كه ناتوان است و بيمارى كهنه و ديرپا دارد و بويژه از اندامان پايين بدن باشد ، يا به حد زياد عرق از آن سيلان كند ، باز زيانش كمتر است . اميدواركننده‌ترين خراج و دورترين خراج از اينكه به برگشتن بيمارى بينجامد خراجى است كه دهان باز كرده است . بدترين خراج و ناپسنديده‌ترين آن است كه پديدار نباشد يا بيايد و ناپديد شود كه بيشتر نشانى از برگشتن بيمارى دارد . تشنج از اثر بحران - چگونه مىدانى كه بحران بيمارى به تشنج بيمار مىانجامد ؟ در اينجا براى پيش‌بينى بايد از نشانيهاى زير استفاده كرد . 1 - اگر بيمار كودك است ، زياد از خواب مىپرد ، شكمش قبض است ، بسيار گريه مىكند ، رنگش به سرخى و سبزى مايل به بدرنگى ( تيره ) درآمد ، توقع داشته باش كه بيمار در بحران به تشنج مبتلا شود . منظور از كودك در اينجا كسى كه كمتر از نه سال داشته باشد و تا سنش كمتر باشد بيشتر آمادگى ابتلا به تشنج بحرانى را دارد .