أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

208

قانون ( فارسى )

- سبب چيست كه اين شدت را نمىيابند ؟ - سبب اين است كه مادهء عفونى شدهء تب‌زا در ورم حبس گرديده و به خارج راه ندارد تا در سراسر بدن منتشر شود . اگر تب از اثر ورم درونى باشد ، نبض بيمار شبيه نبض بيماران تب عفونى است ؛ در مراحل اول تب نبض كوچك است و در مرحلهء نهايى - كه حرارت تب در اوج است - سريع مىزند . بعد از آن برحسب چگونگى ماده و برحسب چگونگى اندام ورم‌زده ، نبض درشت مىشود ، سريع و پياپى مىزند و اره‌اى مىشود . مثلا اگر ورم در اندام پىآلود باشد با ورمى كه در اندام گوشتين است نبض تفاوت دارد . و تو اينها را قبلا مىدانستى ! در اكثر حالات تب ورمى درونى ، بول بيمار مايل به سفيد روشن و كم‌رنگى است ؛ كه سبب را مىدانى و مىتوان گفت مادهء ورم از كدام سو يا چگونه و در چه اندازه به جاى ورم رسيده و جمع شده است كه سبب كم‌رنگى بول شده است . علاج تب ورمى در علاج تب ورمى بايد اول به معالجهء ورم - كه سبب اصلى تب است - بپردازى ! آنگاه علاج تبهاى شديد را به كار بگير ! البته در همان اوقات كه سرگرم معالجهء ورم سبب تب هستى ، بايد گوشهء چشمى هم به تب داشته باشى و از توجه به آن اهمال نكنى ، مثلا سردى بخشيدن و رطوبت بخشيدن به بدن بيمار يادت نرود ! علاج تبهاى ورمى با علاج تبهاى گرم ساده اختلافاتى دارد ، كه از قرار زيرند : الف - در تبهاى ورمى نبايد اجازه دهى كه بيمار در حال تب آب سرد بنوشد . ب - نبايد مبتلا به تب ورمى به حمام برود . ج - اگر تب ناشى از ورم بادسرخ باشد ، مىتوانى - و مانعى ندارد - كه چيزهاى سردمزاج و سردىبخش را از خارج بر اندام ورم‌زده بگذارى ؛ مثلا افشرهء كاهو و هميشه بهار و خرفه با كمى قاوت جو سفيد باشد . داروى گذاشتنى را بر يخ مىگذارى تا بسيار سرد مىشود ، سپس بر جاى ورم بگذار و زود به زود آن را عوض كن و مگذار گرم شود . اگر با اين داروى گذاشتنى روغن زيتون كال يا روغن گل هم مخلوط باشد بهتر است . همچنين اگر كاهو را بشويند و سرد كنند و بيمار بخورد مانعى ندارد و خالى از بهره نيست . فصل پنجاه و سوم تبهاى تركيبى رخ مىدهد كه چند حالت تب باهم آيند و تب بر تب سوار شود ، مثلا : دو حالت تب كه جنس هماهنگ ندارند و بايستى از هم دور باشند ؛ مانند اينكه شخصى كه به تب دق گرفتار است ، تب عفونى هم گريبانگيرش شود .