محيط زيست را به تباهى بكشاند . 2 - يا وقتى جنگ بزرگ روى مىدهد لاشه كشته‌ها در ميدان مىمانند و دفن نمىشوند و بوى گند لاشها وسيلهء باد منتقل مىشود و هوا وبايى مىگردد . 3 - يا نوعى بيمارى وباى بسيار كشنده در جايى پديد آمده و بسيار كس را كشته است ؛ مردم لاشها را نسوزانده‌اند و چنان كه لازم است دفن نكرده‌اند ، و عفونت وبايى پيدا شده است و باد آن را به ديار ديگر انتقال داده است . 4 - احتمال دارد كه از درون زمين عفونتهايى به وجود آيد كه جزئيات آن را درك نمىكنيم . اين حالت عفونى درون زمينى بر آب و بر هوا تأثير بد بگذارد و هر دو را وبايى سازد . اگر از هواى عفونى خشك حالت تب رخ دهد ، سلامت‌تر و بىخطرتر از آن حالات تب است كه از هواى متعفن مرطوب برمىخيزد . ليكن هواى عفونى خشك در بعضى حالات سبب تب صفرايى مىشود كه از جملهء تبهاى شديد به حساب مىآيد . اگر هواى متعفن تر ، تيره رنگ و ناصاف باشد ، تبهاى وبايى پديد مىآيد . در هواى تر عفونى پيدايش تب به حد زياد است . مدت تب از ساير حالات طولانىتر است اما شدت و آزار تب از ساير حالات تب وبايى كمتر است . در تابستان خشك كم‌بارش تب وبايى كم است اما شديدتر از تب وبايى غير تابستانى است و نيز زود علاج‌تر است . بهترين فصل آن است كه برحسب طبيعت و متوقع باشد و تغييرات غير طبيعى و غير عادى در آن رخ ندهند . اين تغييرات هوا كه گاهى خوب و گاهى بد و ناپسند و گاهى كم و گاهى زياد است ، منشأش از هيأتهاى فلكى است و ما نمىدانيم كه چگونه و در چه حالاتى سبب اين تغييرات مىشود . هرچند كسانى هستند كه در اين باره سخنهايى گفته‌اند و مىگويند و ادعا دارند كه از اوضاع فلك و آسمان چيزهايى مىدانند ، اما هيچ‌كدام دليل قاطع و قانع‌كننده‌اى را ارائه نمىدهند . پس تو بايد بدانى كه اگر گويند سبب در گردش افلاك است ، سببى را گويند كه خيلى دور است . اما سببهاى نزديك و ملموس همانها هستند كه در زمينند و در حالات گوناگون زمين نهفته است . هرگاه نيروى اثربخش آسمانى و نيروى تأثيرپذير زمينى رطوبت زياد را به وجود آوردند و هوا بسيار مرطوب شد ، بخارها و دودهاى زمين به هوا بالا مىروند و در هوا پراكنده مىشوند و حرارتى نه شديد بلكه ناتوان بدنبال مىآورند . در اين حالت اگر هوا به قلب جاندار حمله كند مزاج روان داخل قلب را به فساد مىكشاند و رطوبتهاى دربرگرفتهء قلب متعفن مىشوند و حرارتى خارج از حرارت طبيعى پديد مىآيد و از راه اين حرارت بيگانه اثر تعفن به سراسر بدن راه مىيابد و نتيجه آن مىشود كه تب وبايى گريبانگير مردم مىگردد و تب تقريبا همگانى مىشود . - چرا تب وبايى واگير است و بر شخصى و دو شخصى بسنده نمىكند ؟ - زيرا ما گفتيم هوا اين كار را مىكند و همهء ما از هوا استفاده مىكنيم و در اين دلدادگى يكى