نوع حرارت دست بر بدن بيمار بگذار اگر تب دق داشته باشد احساس حرارتى مىكنى كه كمتر از حرارت تب سونوخس ( تب خونى ) و امثال آن است . منظور از امثال آن تبهايى است كه مادهء خلط در آنها شعله‌ور شده باشد . اول كه دست بر بدن بيمار مىگذارى ، حالت حرارت تا اندازه‌اى آرام است . به مدت يك ساعت همينطور دست را نگهدار احساس مىكنى كه حرارت با نيروى بسيار بروز مىكند و درد گزشى دارد و بدون توقف آن به آن بيشتر مىشود . گرم‌ترين اندامهايى كه از اثر تب دق گرم مىشوند رگها و شريانها هستند . حرارت حالت تب دق هميشه بر يك سياق است و كاهش نمىيابد . ليكن بيمار مبتلا به تب دق هرگاه غذا بخورد حرارت افزايش يافته و شدتش بيشتر مىشود و نبضش به تندى و بزرگ‌تر مىزند . برخى از نادانان كه خود را طبيب مىپندارند ، وقتى پى مىبرند كه بيمار دق هرگاه غذا بخورد تبش شدت مىيابد و حرارت افزوده مىشود ، بيمار را از غذا محروم مىكنند و به زودى او را به آن دنيا مىفرستند . اين حالت ازدياد حرارت از اثر غذا خوردن بيمار به شعلهء آتش مىماند كه چون به روغن مىرسد مشتعل‌تر مىشود . و يا به روغنى مىماند كه در تابه بر آتش غلت مىزند ، كه ناگهان آب بر آن ريزند . و اين حالت خود نشانى آشكار از وجود تب دق است . درحالىكه اين افزايش حرارت در همه حالات تبهاى ديگر لازم نيست كه باشد ، هرچند در بعضى از حالات تب غير دق هم ممكن است حركاتى دور از حالت متوقع از طبيعت سرزند . افزايش حرارت در تب دق شبيه افزايش حرارتى نيست كه در ساير تبهاى غير دق از اثر فشار حرارت روى مىدهد . اين افزايش حرارت نوبتهاى معينى ندارد - چنان كه در ساير تبها ملاحظه مىشود - بلكه همين‌كه بيمار غذا خورد حرارت بدن افزايش مىيابد . كسى كه به بيمارى تب دق مبتلا است ، زياد احساس حرارت نمىكند و از حرارت تب چندان رنج نمىبرد ؛ زيرا حرارت جزئى از مزاج اندام بيمار شده است و اين دو به هم خو گرفته‌اند . و تو در كتاب اول قانون ياد گرفتى كه چرا چنين است . تنها وقتى بيمار از حرارت تب رنج مىبرد و بيشتر احساس گرما مىكند كه غذا مىخورد و در نتيجه حرارت شدت مىيابد . - چگونه از حالت تب روزانه دريابيم كه سرانجام تب دق مىشود ؟ - نشانيهاى آن از قرار زيرند : 1 - در نوبت سوم تب روزانه حرارت بسيار شدت مىيابد . 2 - تب روزانه اكثرا در مدت دوازده ساعت شروع به پايين آمدن مىكند . اگر تب روزانه از دوازده ساعت گذشت و نشانى از پايين آمدن درجهء تب نبود و بلكه تا روز سوم دوام كرد ، حتما بدان كه اين تب به تب دق تبديل شده است . ممكن است تب عفونى و تب دق هر دو در يك آن و باهم در كسى جمع باشند ؛ نشانيهاى