أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

158

قانون ( فارسى )

قى دادن بيمار قى كردن بيمار نيز از علاجهاى مهم است . بيمار قبل و بعد از غذا قى كند . امّا قى كردن بعد از غذا بهتر از قى كردن قبل از غذاست . روزى كه نوبت تب يك اندر چهار است اگر بيمار قبل از تب گرفتن قى كند بسيار خوب است . اگر تب يك اندر چهار ناشى از سوداى بلغمى است ، قى كردن بسيار خوب علاجى است . نه اينكه در نخستين مرحلهء تب بلكه در هر وقتى قى كند خوب و به نفع بيمار است . اسهال دادن بيمار تا بيمارى در مراحل اول باشد ، در مرحله‌اى كه سرآغاز پخته شدن ماده است و تا مرحله‌اى كه مادهء خلط كاملا به پختگى رسيده است ، نبايد در شدت اسهال دادن بيمار كوشش كنى . دارويى كه براى اسهال دادن مىدهى بايد بسيار گرمىبخش باشد . امّا نبايد بسيار خشكاننده باشد . بايد در حين پاكسازى ، بيمار غذا نخورد . نبايد داروى اسهالى چنان باشد كه نيروى بدنى بيمار از اثر اسهال زياد كاهش يابد . و نبايد غذائى را كه در اوايل براى بيمار در نظر مىگيرى چندان كم‌مايه باشد كه بيمار از اثر آن ناتوان شود و نيروى بدنى را تا مدتى از دست بدهد . اين را نيز بدان ! كه اگر تب يك اندر چهار در تابستان يا در زمستان شروع كرد ، بايد نخست آبجو همراه اسكنجبين به بيمار بدهى بخورد تا راه براى نوبت‌هاى تب باز باشد ، بيايند و به سرعت دست‌بردار شوند . اين علاج آبجو با اسكنجبين را وقتى سفارش كن كه مدت سه ساعت يا چهار ساعت از نوبت اول گذشته باشد . اگر تب يك اندر چهار در فصل زمستان رخ داد ، بايد به مراعات بيمار بپردازى اما نبايد قرصهاى دارويى را تجويز كنى كه بخورد . اين را نيز بدان ! كه چيزهاى خوردنى هرچند سردمزاج و تر و زودهضم و خوب كيموس باشند ، در اين بيمارى با بيمار سازگارترند . اين نوع از خوراكيها چند فايده دارند : 1 - بر ضد حرارت تب هستند . 2 - ضد يكى از حالات خلط سودايى هستند كه همانا خشك‌مزاجى است . در صورتى كه از سفارش اين خوراكيها بيم آن را نداشتى كه پختگى مادهء خلط را به تأخير اندازى ، بيمار هرچند از اين خوراكيها را بخورد نفع بيند ، به عبارت ديگر آن‌قدر اجازه بده بيمار بخورد كه زيانى براى پخته شدن ماده در بر نداشته باشد و مگذار زياد از حد بخورد . و يا خوراكيهاى ذكر شده را با چيزى مخلوط و همراه كن كه سردىبخشى آنها را به حالت اعتدال درآورد و از رطوبت بخشيدن آنها نكاهد . كه مثلا چيزهاى گرم‌مزاج ميانگين در گرم‌مزاجى را همراه اين خوردنيها بخورند . بايد بيمار از هر چيز خوردنى سرد خشك دور باشد . چيزهاى خوردنى سرد و ترمزاج ، كه در بيمارى تب يك اندر چهار با حالت بيمار سازگارند