أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
149
قانون ( فارسى )
علاج ايغيالوس و ليغوريا اين دو اسم را سابقا هم ذكر كرديم كه عبارت از دو حالت تب هستند يا درون گرم است و بيرون سرد و يا درون از سرما مىلرزد و سطح بدن جهنم است ( كه بايستى تب يك بام و دو هوا ناميده شوند ) . اين دو حالت كه در واقع بايد گفت اين دوگانهء مزدوج در يك حالت از يك سرچشمه آب مىخورند ؛ پس هر دو يك علاج دارند ، و علاج اين حالت يا اين دو حالت از علاج با آنچه قبل از اين دو ذكر كرديم فرق چندانى ندارد . در هر حال علاج به تفصيل از اين قرار است : از اول شروع بيمارى بايد غذاى بيمار بر اسكنجبين عسلى و اسكنجبين شكرى متكى باشد . براى كسانى كه به يكى از اين دو حالت تب مبتلا هستند ، رب غوره با عسل پخته بخورند بهره بينند . شربت گل بخورند و بعد از آن به تدريج از خوردن بزرهاى علاجى و آب بزرهاى علاج تب شروع كنند تا به الواى خيسيده در آب مىرسند . قرص گل كه با مصطكى باشد ، حب الوا ، معجون تلخ مسهل و حب مشكانيه همه خوبند . بايد درحالىكه اين داروها را براى بيمار تجويز مىكنى ، هميشه مواظب حال معدهء بيمار باشى . بيمار وسيلهء آب لوبيا ، آب ترب ، آب شبت و آب پونه قى كند مفيد است . همچنين داروهاى ادرارآور لازم است . اسهال هم شايد مورد نياز باشد . براى اسهال دادن بيمار مبتلا به اين حالت يك بام و دو هوايى ، داروهايى از قبيل : داروى اسهاليى كه از هليلهء زرد و هليلهء سياه و يا از تربد و شكر سازند خوب است . حقنه كردن با داروهاى مناسب حال و علاج اين حالت بسيار مفيد است . مايهء حقنه بايد تمايل به شدت و تندى داشته باشد . داروهايى از قبيل : مغز ثمر كاجيره ، لوفاى باريك ، شبت ، بابونه ، خارسه كوهه ، شاه افسر ، آبكامه و عسل بايد در مايهء حقنه وارد باشند . معالجهء ليغوريا - كه بيمار در درون احساس سرما مىكند و در بيرون و رويهء بدن احساس گرما مىكند - از علاج ديگرى - كه ايغيالوس نام داشت و بيمار در بيرون و سطح بدن احساس سردى مىكند و در درون گرما را احساس مىكند - طولانىتر است و حوصلهء بيشترى مىخواهد . علاج تب غشى خلطى علاج اين حالت تب آسان نيست بلكه مىتوان گفت دشوار هم هست . بايد بيمار را از خلط تخليه كرد . اما تخليه را چگونه بايد انجام دهى ، دستوراتش به قرار زير است : براى تخليه كردن خلط سبب تب بايد از وسايل بسيار سهل و لطيف شروع كنى و به تدريج به وسايل نيرومندتر برسى . در پاكسازى بيمار - مشروط بر اينكه شكمش قبض باشد - بايد از حقنه كردن استفاده كنى و مواد نابابى را كه در روده و رگها گير كرده است و بيرون نمىآيد