فصل چهل و يكم تب روزانه و تب شبانه تبى كه در اين فصل ذكر مىشود تب روزانهء بلغمى و تب شبانهء بلغمى است ؛ يعنى هر دو حالت از بلغم منشاء دارند . منظور از تب روزانه حالت تبى است كه در روز بيمار را در بر مىگيرد و شب او را رها مىسازد كه استراحت كند . تب شبانه برعكس است ، شب مىآيد و همين‌كه روز شد بيمار را ترك مىكند . تب روزانه و تب شبانه - كه از خلط بلغمى متعفن به وجود مىآيند - هر دو بدجنس به حساب مىآيند . تب روزانه طولانىتر از تب شبانه مىشود و از تب شبانه بدتر است . تب روزانه كه بسيار طولانى مىشود و روىآورهاى بد به دنبال دارد ، ممكن است در گرماى شديد روز به تب دق تبديل شود . يكى از دلايل بدسرشتى تب روزانه آن است كه در روز مىآيد ؛ منظور اين است زمانى سر و كله‌اش پيدا مىشود كه سوراخهاى ريز بدن بازند و بخار بدن تحليل مىرود . اين حالت از تب - كه تب روزانه باشد - سبب پيدايشش مادهء در اندازه زياد و نيرومند است . با همهء اين احوالات بيمار مبتلا به چنين تبى نياز مبرم به غذا دارد و بايد در شب - كه تب او را امان داده است - غذا بخورد . امّا نبايد گذاشت كه بيمار غذا خورده بر سير شكمى بخوابد و نيز نبايد عمدا بىخوابى را بر خود آورد . بىخوابى كشيدن در اين حالت همان حالت ناتوانى را بر نيروى بيمار مىآورد كه تب در گرمى روز مرتكب مىشود . به علاوه بىخوابى كشيدن در موقع سرد شدن هواى شب ممكن است تب روزانه را به تب دق تبديل كند . در هر حال اين حالت تب از تبهاى سخت به حساب مىآيد . فصل چهل و دوم علاج تب بلغمى علاج در تب بلغمى به مراحل تب ، يعنى سه مرحلهء شروع و توقف حرارت و بالاخره مرحلهء پايين آمدن درجهء حرارت بستگى دارد . كى پختگى ماده نشانيهايش آشكار مىشود ؟ در هنگامى كه نشانى از پختگى نيست بايد چه كرد ؟ همچنين جنس خلط بلغمى را بايد در نظر داشت . آيا مادهء عفونى شده از بلغم ، بلغم ترش‌مزه يا بلغم شيشه‌اى يا بلغم شورمزه و يا بلغم شيرين است ؟ و كى بايد براى هر نوع تب - كه از نوع بلغم ويژه‌اى ناشى است - علاج ويژه به آن را به كار برد . تبهاى بلغمى همگى در هر حالت كه باشند و به هر نوعى از بلغم كه منتسب باشند ، در مراحل نخستين تب در سه معالجه شريكند : 1 - نرم شكم بودن بيمار لازم است . 2 - قى دادن بيمار جزء علاج است .