أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

106

قانون ( فارسى )

5 - نبض بيمار در مقايسه با نبض بيماران مبتلا به تبهاى غير تب نوبه تندتر و سريع‌تر مىزند . باز و بسته شدن نبض منتظم و مرتب نيست ؛ زيرا خلط سبب تب ، نبض را خسته مىكند . بويژه در مرحله سوم كه تب به اوج شدت مىرسد و دارد توقف مىكند ، اين تفاوت نبض بيشتر مىشود . 6 - تفاوت نبض در تب نوبه كمتر از تفاوت در ساير تبهاى ناشى از خلط است ، و در مرحلهء نهايى افزايش حرارت ، تفاوت نبض از تفاوت نبض در حالات تبهاى ديگر - كه در مرحلهء نهايى باشند - كمتر است و تا اندازه‌اى سفت و سخت‌تر است . 7 - نبض در حالت تب نوبه بسيار نيرومند است و بلكه تفاوت در نيرومندى نبض اصلا رخ نمىدهد . تنها تفاوتى كه هست همان كه ويژهء حالت حرارت تب نوبه است ؛ كه نبض در غير تب نوبه ( در تبهاى ديگر ) چنين نيست . در سرآغاز پيدايش نوبت تب حتما نبض فشارى است تا حرارت در بدن گسترش مىيابد . بعد از آن نبض نيرو گيرد و سريع مىزند و پياپى مىآيد ، اما باز تفاوت در حالت تب نوبه زياد از حد و به افراط نيست . تب نوبه را مىتوانى از مراحل عمر انسان ، از روش و عادات ، چگونگى محيط زيست ، از هيأت سيماى انسان و از فصل و موسمى كه در آن به تب مبتلا شده - كه شايد در آن اوقات تب نوبه بسيار انتشار يافته باشد - بشناسى و به نوعش پى ببرى . 8 - ممكن است چنين اتفاق افتد كه تب‌دار هر روز با نوبت تب برخورد كند و گمان برد كه تب يك اندر ميان نيست ، در صورتى كه دو حالت تب نوبه رخ داده باشد و هريك از آنها در روزى آيد كه نوبت آن ديگرى نيست . پس هركسى كه نوبت تب را به خيال خود حساب كرده است كه كى مىآيد و كى نمىآيد شايد اشتباه بزرگى كرده باشد . بايد براى شناسايى وقت نوبت تب بر نشانيهاى ديگر اعتماد كرد . خود نوبتهاى تب را اگر به دقت بررسى كنى خود را معرفى مىكنند . 9 - مبتلايان به تب نوبه در بعضى اوقات ممكن است به بىخوابى مبتلا شوند و بخواهند دور از مردم باشند . 10 - بيمار اكثرا احساس مىكند كه چيزى در نزديكيهاى كبدش به جوش آمده است . تب نوبهء خالص و تب نوبهء ناخالص در تب نوبهء خالص حالت حرارت بدن لطيف و سبك است ، نوبت تب نوبهء خالص از شروع تا پايان نوبت از چهار ساعت تا دوازده ساعت است و از دوازده ساعت بيشتر نيست . اگر نوبت تب از دوازده ساعت بيشتر بود و زياد از اين مدت تجاوز كرد ، بدان ! كه تب نوبهء ناخالص است . درحالىكه تب نوبهء خالص اكثرا تا مدت هفت ساعت دوام مىيابد . در تب نوبهء خالص بدن بيمار به سرعت گرم مىشود و احساس مىكند كه گرما از بدن برمىجهد ، با اين وجود دست و پاهايش هنوز سردند . تب نوبهء خالص ، از هفت نوبت بيشتر نيست ، مگر اينكه در حساب يا در معالجه اشتباهى