أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
65
قانون ( فارسى )
زنجفيل شامى ، درمنه ، فلفل و سرخس از هريك يك جزء را درهم مخلوط كنند و از يك درهم و نيم تا سه درهم بخورند . حب خاراگوش نيز خوب است و كرم دراز را بيرون مىآورد ؛ امّا در علاج كرم پهن به قوىتر از آن نياز هست . فصل هفتم داروهايى كه در علاج كرم كدو ويژگى دارند داروهايى كه در اين فصل آيند همه كرم كشند امّا در كشتن كرم كدو ويژگى دارند و عبارتند از : قطران كه در حقنه استعمال شود و نيز اگر در داروى ماليدنى بر شكم وارد باشد . برنگ كابلى ، مغز ثمر برنگ كابلى ، سرخس ، كوشنهء تلخ ، پوست ريشهء درخت توت ، افشرهء ريشهء درخت توت ، ورس ( كامالا ) ، پيه هندوانهء ابو جهل ، الوا ، هوه چوبه - كه در كشتن كرمهاى پهن اثرى عجيب دارد - ، پوست درخت لبخ « 1 » كه به گمانم از نوع آزاد درخت و درخت كنار باشد . اگر بيمار به وزن بيست و يك مثقال افشرهء گياه سبز زنجفيل شامى بخورد ، بدون هيچ آزارى كرم كدو را بيرون مىدهد و اثر شگفتآور مشاهده مىكند . برخى از دانشمندان گفتهاند گوشت ميگو كرم كدو را بيرون مىآورد . « 2 » از داروهاى عجيب در علاج همه انواع كرم ، موى جانورى است كه آن را احريمون ( اخريون - نسخه . ) نامند . قلقديس ( زاج سفيد ) نيز كرم كدو را مىكشد و فايدهاش بيشتر در آن است كه حتى اگر بيمار اسهال هم باشد خوب است . ما دارويى را كه زاج سفيد در آن وارد است و براى اين حالت از علاج كرم به كار آيد ، در كتاب پنجم ذكر كردهايم ، كه چگونه زاج و لوفا را باهم مىپزند . داروهاى تركيبى در علاج كرم كدو يا تنها كرم كشند مانند ترياق يا اينكه هم كرم را مىكشند و هم بيرونش مىدهند ؛ كه يكى از آن داروها تركيبى به قرار زير است . نسخه : مغز برنگ كابلى ، تربد و سرخس از هريك به وزن چهار درهم . نمك هندى دو درهم ، كوشنهء تلخ به وزن شش درهم . همه را درهم ريز و بيمار به وزن پنج درهم بخورد . نسخهء ديگر : مغز برنگ كابلى ، سرخس و ورس از هريك به وزن پنج درهم ، تربد به وزن پانزده درهم . همه را درهم مخلوط كن بيمار تا پنج درهم بخورد .
--> ( 1 ) - لبخ : درختى است بزرگ ، برگش به برگ درخت گردو شبيه ، گلى زرد و خوشبو مايل به سبز دارد و از درختهاى مناطق گرم است . « لاروس » . ( 2 ) - انطاكى در تذكره گويد : اينكه گفتهاند گوشت ميگو كرم كدو را بيرون آورد ، صحيح نيست - م .