أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
56
قانون ( فارسى )
- از خلط و مادهء مرارى سرخ و سياه كرم به وجود نمىآيد ؛ زيرا مادهء مرارى سرخ رنگ حرارت زياد دارد و كرم داراى رطوبت مزاج نشايد كه از آن توليد شود . مادهء مرارى سياه هم سرد و خشك است و توليد جاندار در سردى و خشكى امكان ندارد كه سردى و خشكى خالص با زندگى سازگار نيست . از خون نيز كرم متولد نمىشود ، كه خون از توليد چنين انگلى منزه است . اندامان تن نياز مبرم به خون دارند ؛ خون با گوشت و استخوان انسان سازگار است و سزاوار گوشت و استخوان سازى است در نتيجه راه تولد كرم از خون بسته است . گذشته از اين خون تا خون است ، به رودهها نمىريزد و آنقدر نمىماند كه عفونى شود و كرم از آن توليد گردد هيئت و رنگ كرم نيز خود گواهند بر اينكه از مادهء خونى به وجود نيامدهاند . تنها مادهاى كه در شكم كرم توليد مىكند ، بلغم است . هرگاه بلغم در روده جمع آمد ، زياد و گرم شد و در رودهها متعفن و ماندگار گشت ، كرم از آن توليد مىشود . و تو مىدانى كه بلغم از چه غذاهايى پديد مىآيد و در چه حالتى ايجاد مىشود . سببهاى به وجود آمدن بلغم شامل نوع خوراك ، پر شدگى غير طبيعى دستگاه گوارش ، ناتوانى دستگاه گوارش در هضم كردن غذا و سوء مزاج سرد اندامان دستگاه گوارش است . غذاهاى بلغمساز عبارتند از غذاهاى نرم و لزج از قبيل : گندم ، لوبيا ، باقلى ، آرد به تنهائى ، گوشت خام و ناپخته ، انواع شير ، سبزيجات ، ميوههاى تر و همچنين خوراك بر خوراك آمدن ، خوراك چرب خوردن ، بعد از غذا با آب گرم آبتنى كردن يا بعد از خوراك و جماع به حمام رفتن و در حالت سيرى بسيار جماع كردن . فصل دوم اقسام كرم شكم كرمهاى شكم چهار قسمند : دراز بزرگ ، استوانهاى ، پهن - كه آن را كرم كدو گويند - و كرم كوچك . - اين فرق در حجم و اندازه از چيست ؟ - فرق از مادهايست كه از آن توليد مىشوند و از جايى است كه در آن به وجود مىآيند . 1 - برخى از رطوبتى توليد مىشوند كه قابل تقسيم و جدا شدن نيستند و چنين نيست كه بخشى از آن توسط كبد جذب شود و قسمتى كه به شدّت عفونى است بماند . 2 - قسمتى از رطوبتى متولد مىشوند كه كبد پياپى از آن رطوبت جذب مىكند و پيوسته كاهش مىيابد و مادهء عفونى مىماند ، امّا به مقدار كم كه جانور متولد شده است از اين كم ، به حد زياد در مادهء باقى ماندهاى كه شديدا گنديدهء متعفن است ، فرو شده و از آنجا كه به گدار تنگ بيرون آمدن مادهء مدفوع نزديك است ، غذاى خود را درمىيابد و تا كوچك است خودكفا است . 3 - برخى ديگر از نوعى رطوبت توليد مىشوند كه نسبت به هر دو رطوبت ذكر شده ميانگين است . اين نوع رطوبت توليد دو بخش از چهار بخش كرم شكم را به عهده دارد . كرمى كه از رطوبت داخل رودههاى بالايى به وجود مىآيد ، موجدش آن قسمت از رطوبت است كه در حالت