أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

442

قانون ( فارسى )

اگر قرحهء زياد پيدا نشده باشد ، آب گرم به مقدار زياد بر مفاصل دردمند بريزى مخدر است . نسخهء ديگر : اسفرزه را در آب گرم بريز كه بخيسد ، هرگاه ديدى كه زياد آب كشيده و آماس كرده ، با روغن گل قاطى كن و به هم زن و بر مفاصل دردمند بمال ! نسخهء ديگر : اگر به وزن دو دانگ مهر گياه با شراب سياه انگورى و عسل مخلوط كنند و بخورند ، درد تسكين يابد . نسخهء مخدر ديگر كه درد را تسكين دهد : كوشاد ، روناس ، ننه حوا ، زراوند ، پونه ، خيار ، شنبليد ، بوزيدان ، زهرهء ماهى و انار دشتى از هريك يك جزء متساوى ، افيون نيم جزء . همه را درهم مخلوط كنند و تا وزن دو درهم بخورند . اگر سبب درد مفاصل باد باشد ، علاج كوژى پشت كه از باد باشد چه بود همان علاج را به كار ببر ! داغ‌گذارى ممكن است بيماران درد مفاصل در بعضى حالات به داغ كردن احتياج داشته باشند ، پس بايد داغ گذاشت . اما داغ گذاشتن در علاج بيمارى درد مفاصل را بايد شبه داغ ناميد . دستور داغ‌گذارى چنين است : بيمار در حالتى كه لازم است - يعنى مقابل جاى درد - بر پهلو دراز بكشد . جاى درد خارج باشد . ابدا حركت نكند . جاى دردمند را به وسيلهء خمير نان احاطه كن و پيرامونش را با خمير بگير . وسط خمير را پر از نمك كن . كمى روغن زيتون بر نمك ريز . پارچه قماشى بر جاى دردمند - كه نمك ريخته‌اى - بگذار . ابزار داغ گذارى را آماده كن و در آتش سرخ گردان آهسته شروع كن طورى كه اوّل بيمار هيچ احساس حرارت ابزار داغ گذارى را نكند . دومى را بيشتر به جاى درد نزديك كن و سومى را نزديكتر . همين‌طور به تدريج وسيله را بيشتر نزديك گردان تا بيمار احساس حرارت مىكند و به حدّى برسد كه ديگر طاقت نياورد اگر ديدى كه ديگر تحمل حرارت داغ‌گذارى را ندارد ، دست بردار ! خمير را برچين . بيمار را كمى كج كن كه نمك و زيتون بريزد . آنگاه با پارچهء پشمى جاى درد را بپوشان و ببند . بايد هنگام اين داغ‌گذارى بر نمك ، يكى بر بالين بيمار ظرفى پر از آب و گلاب در دست داشته باشد ، كه هرگاه عرق كرد با آب و گلاب عرقش را مسح كند . اما بايد مواظب باشى كه داغ به جايى برنخورد كه گوشت را بسوزاند و اين بار قرحه دامنگيرش شود . اگر بيمار درد مفاصل سبب بيماريش خلط گرم است و خود او سوء مزاج گرم دارد ، بايد معالجه‌اش با چيزهاى سردىبخش و رطوبت‌بخش باشد . غذاها و سبزيهايى كه مىخورد ،