أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

432

قانون ( فارسى )

داروهاى تاول‌آور از قبيل سير و پياز است و عسل بلادر از هر دو در اين‌باره قوىتر است . در درجهء دوم شيرهء لبانه و شيرهء انجير آيد . بايد با داروى تحليل برندهء ماده و داروى تاول‌آور داروى مليّن مخلوط باشد و گرنه مفاصل را سخت و متحجر مىكند ؛ زيرا داروى تاول‌آور نيز همانند داروى تحليل برنده مادهء غليظ را به‌جا مىگذارد . اگر با داروى تحليل برنده و تاول‌زن پيه قاطى باشد خوب است و بايد از داروهاى سردىبخش پرهيز كرد . و نبايد در اوايل علاج و قبل از پاكسازى لازم داروى تحليل برنده بسيار تأثيربخش استعمال كنى ؛ زيرا مواد زيادى را جذب مىكند و بعد از آن فقط مادهء كم‌مايه را تحليل مىبرد و بقيه را برهم متراكم و غليظتر مىگرداند كه در داخل حبس مىشوند و بيرون نمىآيند . بايد از سرآغاز معالجه اين مسئله را زير نظر داشته باشى و بويژه اگر ديدى كه مادهء سبب درد مفاصل لزج يا مادهء سودائى است تحليل برندهء قوى استعمال مكن ! اگر درد مفاصل بسيار شدت يافت و بيمار تحمل و ياراى آن را نداشت ، ناگزير بايد به تسكين درد مشغول باشى ؛ پس داروهاى تناولى مسكّن يا داروهاى ماليدنى مسكّن تجويز كن ! داروهاى ماليدنى مسكّن درد خارج از دو حالت نيست ؛ يا جاى دردمند را نرم مىكند و مادهء دردآور را مىگدازد ، يا بايد داروى مخدر باشد و درد را از بين ببرد . داروى مخدر - مگر در حالت بسيار ضرورى - و الّا نبايد استعمال شود و اگر استعمال شد همان قدر باشد كه شدّت درد را كاهش دهد . امّا اگر درد مفاصل از مادهء گرم‌مزاج است از استعمال مخدر باكى نداشته باش و حتى اگر زياد هم باشد مانعى ندارد . بسيار رخ مىدهد كه مادهء داروى مخدر سبب غليظ كردن مادهء ريزش‌كننده به مفاصل مىشود و آن را حبس مىكند . بايد اين را از ياد نبرى كه دارو عوض كردن در علاج مفاصل ضرورى است ؛ ممكن است دارويى براى اندامى دردمند مفيد باشد امّا نه براى همه اندامانى كه به درد مبتلا مىشوند . ممكن است دارويى تا مدتى براى اندام دردمند مفيد باشد امّا بعدا زيان بخشد و درد را تحريك كند . بيماران درد مفاصل بايد به كلى از شراب خوردن دورى جويند ، مگر اينكه كاملا خوب شوند و درد مفاصل رخت بربسته و يك سال از بهبودشان گذشته باشد . كسانى كه عادت هميشگى به شراب خوردن دارند و به درد مفاصل مبتلا مىشوند بايد از همان روزهاى اوّل بيمارى شروع به ترك شراب كنند و به تدريج به ترك آن عادت كنند و در مدتى كه دارند ترك شراب مىكنند ، بايد داروهاى ادرارآور به كار برند . اگر شراب را با عسل و داروى ادرارآور مخلوط كنند و بخورند بهره بينند . كسانى كه داراى مزاج سودائى هستند و به درد مفاصل مبتلا شده‌اند ، بايد اوّل به اصلاح حال طحال بپردازند و مادهء سودائى از بدن تخليه شود و بدن را رطوبت بخشند . به وسيلهء غذاهاى مناسب و داروهاى ماليدنى بر پوست و امثال آنها بدن را نرمى بخشند . چنين كسانى تا بدن نرم نداشته باشند نبايد داروهاى تحليل برندهء مادهء درد مفاصل را استعمال كنند ؛ چنان كه اين مسئله را در علاج اساسى و كلّى ذكر كرده‌ايم و ياد گرفتى !