أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
25
قانون ( فارسى )
مىبرى هرگز مخدر را تجويز مكن ! كوشش كن به هر وسيلهاى كه باشد سبب بيمارى را دور سازى ، قطعهقطعه كنى و تحليل ببرى ، مسامات آوندى را - كه مادهء بيمارى در آن بند آمده - گشادتر و شل و سست كنى . براى چنين علاجى داروهايى را لازم دارى كه نرمكننده امّا بسيار گرمىبخش نباشند ؛ چه اگر داروى بسيار گرمىبخش يكهو بر مادهء سبب بيمارى آيد ، بيم آن مىرود باد را بيشتر از آن برانگيزد كه ماده را تحليل مىبرد و ماده را بيشتر از آن تحليل ببرد كه باد را مىپراكند و تحليل مىبرد پس بايد دارو در اندازهاى باشد كه هم با قدرت باد را تحليل ببرد و هم مادهء رطوبى را نرم گرداند و برساند نه آنكه ماده را - كه هنوز نرسيده است - زياد تحليل ببرد ؛ ازاينرو شايد در علاج اوّل همين كافى باشد كه بيمار چند روزى پياپى از خوراك و نوشيدنى دور باشد . كماد گذاشتن ( باندپيچى دارويى ) ممكن است درد بسيار شديد برانگيزد كه در اين حالت ناچار بايد دست از كمادگذارى بردارى . يا اينكه عمل را بارها تكرار كنى تا هر بادى را كه كماد اولى برانگيخته تحليل ببرد . بعدا شروع به استعمال حقنه كن كه بيمار را پاكسازى كنى . دستور پاكسازى وسيلهء حقنه اين است : اگر تشخيص دادى كه مدفوع در روده بند آمده است بايد از حقنهاى شروع كنى كه مايهاش لغزانندهء مدفوع باشد ، يعنى در حقنه لعابها و داروهاى بيرون آورنده تفالهء مدفوعى باشد كه در علاج قولنج تفالهاى - مدفوعى ويژگى دارند . اين در صورتى لازم است كه قولنج بادى باشد . بعد از آن در صورتى كه مادهء گير كرده در روده و سبب قولنج خلط بلغمى است حقنهء پاكسازى بلغم را به كار ببر ! و اگر ماده باد است و گير كرده است حقنهاى را به كار ببر كه مايهاش تحليل برندهء باد باشد . بايد اين را بدانى كه شايد همهء خلط پاكسازى نشود . چيزى از آنكه بر طرف دردمند و سبب قولنج چسبيده است باقى بماند و در نتيجه درد همچنان باقى باشد ؛ در چنين حالتى نكند گمان كنى كه علاج بهره نداد ! باز حقنهء ديگر استعمال كن تا پاكسازى كامل صورت مىپذيرد . ممكن است باقىماندهء بعد از پاكسازى اوّل تنها باد باشد كه نشانيهاى وجود باد در روده را با خود دارد ؛ در اين حالت بايد حقنهاى را استعمال كنى كه نيروبخش روده و تحليل برندهء باد باشد ، مادهء حقنه بايد به نرمى گرمىبخش باشد و يا شايد خوردن معجونى پرتأثير و گرم مانند ترياق و امثال آن كافى باشد و شايد بادكش آتشين بر جاى درد بگذارى يا اينكه بزرهاى تحليلبرندهء باد را به بيمار بدهى بخورد يا شراب گرم شدهء گرمىبخش بنوشد ، كافى باشد . يا داروى گذاشتنى تحليل برندهء باد بر جاى درد بگذار ، كه بهترين ضماد در چنين حالتى ضماد پوست سرخ كن خردلى است . ممكن است ضماد خردلى ماده را تحليل ببرد و امكان دارد ماده را به سوى ماهيچههاى شكم گسيل دارد . اگر بيمار درد شديد دارد با آب گرم معدنى آبتنى كند بسيار بهره بيند ؛ بويژه آب معدن نشادر اثر شگفتآور دارد . حتى اگر بيمار از آب معدنى نشادرى بخورد زياد بهره بيند ، به شرطى كه تحمل نوشيدنش را داشته باشد . اگر بيمار در آب زنى بنشيند كه آبش با داروهاى تحليل برندهء نرمكننده بر آتش جوشيده