أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
381
قانون ( فارسى )
وقتى كه زهدان به ورم گرم مبتلا است . مغز نيز واكنش نشان مىدهد ؛ بيمار جاندانهاش درد مىكند ، گردنش به درد مىآيد ، بيخ چشمهايش درد مىكنند و سنگين مىشوند و اين درد انتشار مىيابد تا آنجا كه ممكن است دست و پا نيز به درد آيد . انگشتان ، هر دو زند دست ، هر دو ساق ، بند استخوانهاى اندام به درد آيند و سست شوند . هر دو تهيگاه و بيخ هر دوران به درد آيند . زهار ورم كرده و درد كند و مراق هم ورم كند . عموما در بدن احساس سنگينى شود . حبس بول يا حبس مدفوع رخ دهد . و كار به جائى برسد كه حتى باد شكم راه بيرون شدن نداشته باشد ، زيرا فشار ورم راه را بر باد شكم هم مىبندد و اصولا دستش به هر گدارى برسد آن را مىبندد . ممكن است مدفوع بند آيد اما بول بند نيايد ، يا بالعكس بول بند آيد و مدفوع بند نيايد . ممكن است نبض ناتوان و كوچك بزند و پياپى بزند . اگر ورم گرم در زهدان پديد آيد ، روىآورهاى ذكر شده همگى ممكن است رخ دهند و شدت يابند . بهعلاوه تب التهابى ، لرزش و چندش ، سياه شدن زبان ، از پيامدهاى آن هستند . احساس درد و احساس تپش شديد است ، دست و پا زياد عرق مىكند ، ممكن است صداى بيمار قطع شود و به تشنج و غش كردن مبتلا گردد . از جاى تپيدن مىتوان جاى ورم را شناخت . اگر ورم مشاركتى باشد ، دقت كن ! آيا درد به ناف رسيده است ، يا پشت درد مىكند ، يا درد به سوى تهيگاهها است ؟ ورم گرم كه در نزديكيهاى دهانهء زهدان باشد ، سختتر و شديدتر از آن است كه از ته زهدان برآيد . زيرا دهانهء زهدان پيالود است و مىتوان آن را لمس كرد ؛ اما اگر در ته زهدان باشد لمس كردنش دشوار است . ورم در هر طرفى باشد زهدان به طرف مخالف آن متمايل مىشود و بدان سوى كج مىشود و آن وقت بر اين طرف مخالف خوابيدن مشكل است . درحالىكه اگر ورم گرم در زهدان باشد بيمار در برخواستن و از جايى به جايى رفتن بسيار زحمت بيند . بيمار در راه رفتن ناچار لنگ راه مىرود . اگر ورم گرم زهدان به دمل تبديل شود ، نشانيهايش از اين قرارند : درد از سابق بسيار شديدتر و روىآورها سختتر و دشوارتر مىشوند . تبها چند حالته و نامنظم مىشوند . وقتى كه شكم نرم باشد و مدفوع را تخليه كند و هنگام دفع ادرار تا اندازهاى مىآسايد . اگر ورم گرم زهدان به رسائى و پختگى كامل برسد نشانيهايش از قرار زيرند : حالت تب فروكش مىكند ، تپش نمىماند . حالت تب و لرزه مانندى حس مىشود . ورم گرم و دمل اگر در دهانهء زهدان باشند مىتوان آنها را ديد و اگر در ته و ژرفا باشند ديده نمىشوند . علاج ورم گرم زهدان اگر از نشانيها دريافتى كه خون زائد و ريختنى در بدن است ، شاهرگ دست را بزن ! شاهرگ دست زدن در علاج ورم گرم مفيد است اما از سوى ديگر زيانهايى دارد . خون را به سوى بالا مىكشاند و خون حيض را از ريزش باز مىدارد . زدن رگ صافن كه بيشتر ارتباط با زهدان دارد و مادهء خونى را بيشتر جذب مىكند ، خون حيض را بيرون دهد و در علاج ورم زهدان بهرهرسانتر است . پس