أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

19

قانون ( فارسى )

2 - با لمس كردن مىتوان باد كردگى شكم و نرمى شكم را احساس كرد . 3 - سيماى بيمار به سيماى تن فروهشتگان و تنبلان مىماند . 4 - پيش درآمد چنين ورم سبب قولنج ، خوردن شير ، ماهى ، گوشت غليظ ، ميوه و سبزيهاى سردمزاج سبز است . 5 - منى ( آب پشت بيمار ) سرد و كم مايه است . 6 - مدفوع بلغم‌آلود است . فصل دوازدهم قولنج پيچشى و فتق روده اگر قولنج از اثر پيچ خوردن روده است ، درد قولنج ناگهانى و يك دفعه آيد . پيچش روده سببش حركت و جنبش بسيار شديد است ؛ از قبيل : پرش از مانع پهن يا بلند ، افتادن بر زمين ، ضربت خوردن ، به شدت دويدن ، كشتى گرفتن ، زياد خسته شدن و برداشتن چيز بسيار سنگين . همچنين ممكن است جايى ترك برده يا باد شديد در روده اثر كرده و آن را پيچ داده است . در همهء اين حالات درد قولنج ناشى از پيچش روده مقدماتى ندارد ، يكهو مىآيد امّا بتدريج ممكن است افزايش يابد . اگر قولنج ناشى از ترك بردن و گشوده شدن ترك روده است ، خود ترك بردگى دليل آن است . فصل سيزدهم ساير نشانيهاى حالات قولنج سبك اگر درد قولنج سببش سرمازدگى روده باشد ، اين نشانيها را دارد : 1 - بيمار كمتر تشنه مىشود . 2 - مدفوع بيمار باد كرده است و بر آب شناور مىماند . 3 - بيمار درون روده احساس سردى و سرما مىكند . 4 - احساس درد قولنج سبك و كم است . 5 - ممكن است آب پشت بيمار سرد باشد . اگر قولنج از اثر خلط صفرائى است و خلط در قولون حبس شده است ، اين نشانيها را دارد : 1 - سببهاى پيش‌درآمد قولنج صفرائى ، عمر بيمار ، محيط زيست بيمار ، چهره و سيماى بيمار و موسم ابتلاى بيمار به قولنج را بايد بررسى كنى . 2 - درد گزشى و التهابى و شديد است . 3 - سوزش در مادهء خلط وجود دارد . 4 - بيمار از حقنه كردن و از اسهال شدن رنج مىبرد و آزار مىبيند .