أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
287
قانون ( فارسى )
كه مىشود دويست و چهل روز يعنى هشت ماه كه شايد - چنان كه ذكر كرديم - زياد و كمى در آن باشد . اطباء گويند : رخ نداده است كه جنين نر قبل از گذراندن سى روز در زهدان افتاده باشد ( سقط شده باشد ) و نديدهاند جنين ماده قبل از گذراندن چهل روز در زهدان سقط كرده باشد . اطباء گويند : جنينى كه هفت ماهه به دنيا مىآيد ، بعد از هفت ماه كه از تولدش مىگذرد ، بدنش استحكام يابد . جنينى كه نه ماهه به دنيا آيد ، بعد از نه ماه بدنش محكم مىشود و نيرو مىگيرد . جنينى كه ده ماهه به دنيا آيد ، مدت ده ماه مىخواهد تا نيرو گيرد و بدنش مستحكم شود . ما خود در زمينهء مدت باردارى و بچه به دنيا آمدن گفتارى داريم كه بعد از اين گفتار مىآيد . اين را نيز بدان ! كه خون حيض در زن باردار به سه قسمت تقسيم مىشود ، قسمى صرف غذاى جنين مىشود ، قسمى ديگر به پستان مىرسد و قسم سوم مازاد مصرف است ، امّا در زهدان مىماند تا بچه به دنيا مىآيد و آنگاه كاهش مىيابد . جنين تا در زهدان است در سه پرده پوشيده شده كه آنها را غشاء ناميدهايم و هريك نامى ويژه دارند . غشاى اوّلى كه مشيمه نام دارد و بالاتر از دو غشاى ديگر قرار دارد و دور تر از جسم جنين است ، رگهايى در آن تنيدهاند كه عبارت از رگهاى جهنده و رگهاى ناجهنده هستند و هر رگى از آنها به سوى رگ مادر و هماهنگ خود - كه بزرگتر است - مىرود و بدان مىپيوندد . غشاى پوششى دوم - كه در وسط قرار گرفته است - ليف آلود است و براى جنين شاشدانى است كه بول جنين در آن مىريزد ؛ اين غشاى شاشدان را فلاس ( بلاس - نسخه . ) گويند . غشاى سوم - كه نزديكتر از هر دو غشاى بالائى به جسم جنين است - از دو غشاى ديگر نازكتر است . اين غشاى سوم - كه ( انفس ) « 1 » نام دارد - دو وظيفه را انجام مىدهد : 1 - عرق جسم جنين مادهء رطوبى زائد را از جرم جنين برچيده و عرق كرده را مسح مىكند ؛ يعنى چون خشك كنى به حساب مىآيد و در اين رطوبت خشك كردن از جسم جنين ، فايدهاى مهم هست كه اگر رطوبت زياد باشد و از چنين ابزارى برچيده نشود و كاهش نيابد ، رطوبت بىمصرف بر جنين و بر زهدان ، بارى گران مىشود . 2 - پردهء فاصلى است ميان جسم جنين و ميان زهدان كه زير پوشش غشاى سفت و سخت قرار دارد . جنين جسمى بسيار نازك دارد و از تماس با غشاء سخت آزار مىبيند ؛ پوست جنين در اين حالت شبيه پوستى است كه تازه بر زخمى روييده است و هنوز مدتى بر آن نگذشته و سفت نگشته است ، بديهى است كه زخم با هر چيزى سخت تماس گيرد ، به درد آيد . حال برگرديم به بحث از چگونگى غشاهاى بالائى .
--> ( 1 ) - شيخ الرئيس در جايى كه از تعليم اول نقل مىكند ، اين پردهء سوم را سلى ذكر كرده است كه در اينجا انفس است . سلى پردهايست كه بر روى بچه كشيده شده است و در فارسى آن را يارك گويند . « منتهى الارب » . يارك را در معين نيافتم و تنها مشيمه ذكر شده است - م .