أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
285
قانون ( فارسى )
مرحلهء چهارم : منى خون شده و خون لخته شده و لخته خون گوشت پاره شده و كار در حال پيشرفت است . از گوشت پاره طرحريزى و تخطيط اندامان رئيسه احساس مىشود و در معاينه مشاهده مىشود كه هر نقطه براى خلق كدام اندام رئيسه شالوده است . بعدا كمكم اين تبديل شدن صورت كاملتر به خود مىگيرد . شكل و طرح قلب و ساير اندامان رئيسى و بسيار ارزنده بهطور آشكار نمودار مىشوند و از هم جدا شدن و كناره گرفتن آنها از يكديگر به چشم مىخورد . نشانى پردههاى فاصل - كه بعدا بوجود مىآيند و در ميان اندامان رئيسى قرار مىگيرند - ظاهر است . تخطيط دست و پاها پديدار است امّا از كالبد فرضى و از آوندها جدا نشدهاند كه سپس به تدريج چيزى كه آنها را دست و پا مىناميم به وجود مىآيند . تكوين هريك از اندامان يك مرحله يا دو مرحله را مىگذراند تا تكميل مىشود و اين بستگى به حال و مزاج باردار دارد . تا اينجا در مسائل ذكر شده در ميان علما اختلافى اساسى نيست و اختلاف نظرى در مدّت تكوين اين اندامان وجود ندارد . تنها اختلاف جزئى ميان تكوين و نموّ جنين - كه نرينه باشد يا مادينه - هست . جنين نر زودتر از جنين ماده تشكيل اندام مىدهد و نمو جنين ماده در مراحل اوليّه كندتر صورت مىپذيرد . در ميان پژوهشگران دربارهء جنين و چگونگى مراحل تكوينش اختلافاتى هست كه در حقيقت آنها نيز اختلافى ندارند . هر پژوهشگرى چنان كه از آزمايشات خود بهره گرفته است ، آن را بيان مىكند و هيچ عجيب و نامعقول نيست كه يكى از امتحان و آزمايش نتيجهاى گرفته و پژوهشگر ديگرى به نتايج ديگر رسيده است كه باهم نمىخوانند . پس بايد اعتماد بر آراء اكثريت كرد و آنچه ما گفتيم حائز آراء اكثريت پژوهشگران است . حال دربارهء مدتى كه جنين از اول تا آخر در زهدان مادر مىماند رأى اكثريت را بيان مىكنيم كه من نيز جزء آنها هستم . مدّت در حالت كف ماندن منى شش يا هفت روز است ؛ در اين مدت شش يا هفت روز نيروى طرحريز - كه همان تخم نرينه است - بر نطفه كار مىكند و هيچ استمدادى از زهدان نمىخواهد . بعد از اين مدت زهدان به كمك مىآيد و به همكارى هم سرگرم كار مىشوند . سه روز بعد از مدت شش يا هفت روزه ، يعنى در روز نهم يا دهم از شروع كف كردن منى ، خط و نقطهها پيدا مىشوند . بعد از شش روز ديگر يعنى در روز پانزدهم يا شانزدهم يا يك روز كمتر از پانزدهم ، مادهء خونى ايجاد مىگردد و لخته خون به وجود مىآيد . احتمال دارد كه اين لخته شدن يك روز يا دو روز به تأخير بيفتد . آنگاه بعد از دوازده روز مادهء رطوبى خون لخته شده به گوشت پاره تبديل مىشود و شايد يك روز يا دو روز يا سه روز جلوتر يا عقبتر تبديل به گوشت پاره شدن صورت پذيرد . در اين ميان اندامان سهگانه يعنى قلب و مغز و كبد به وضوح ديده مىشوند و از هم كنار گرفتهاند و رطوبت نخاع نيز مىنمايد كه كشيده شده است و گوشت پارهء قطعهقطعه به نظر مىآيد . بعد از آن در مدت نه روز مىبينى كه سر از شانهها جدا شده است و دست و پاها از دندهها فاصله گرفتهاند . در بعضى از جنينها شكم نيز نمايان است و در برخى نمايان نيست و بعد از چهار روز ديگر - كه جمعا چهل روز مىشود - شكم هم آشكار و نمايان مىگردد . در اين زمان شكلگيرى