أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

212

قانون ( فارسى )

چند اندك باشد - مداوم باشد ، ممكن است شخص به تب و شاشيدن چرك زخم مبتلا شود » . نشانيها اگر بول خون خالص است . وجود خون حالت از اثر پرشدگى خارج از حالت طبيعى بدن از خون است و يا سببش تقريبا به اين سبب نزديك است ؛ كه تو نشانيها و سببها را سابقا ياد گرفته‌اى و مىدانى ! اگر دليل وجود خون خالص كه با بول مىآيد ، باز شدن رگ يا تركيدن رگ باشد ، نشانيش آن است كه درد همراه ندارد و خون تازه و پاك و بدون هيچ آلايشى است . اينكه آيا چنين خون پاك بىآلايش و خالص ، از بازشدن رگ است يا از تركيدن آن ، فرق در اين است كه خون چكيده از باز شدن رگ كم‌كم مىآيد . اما اگر از تركيدن رگ باشد خون به اندازهء زياد ريزش مىكند . بازشدن رگ و ترك بردن و انفجار رگ در مثانه - كه خون آن با بول مىآيد - كمتر از خونى است كه از اثر باز شدن يا منفجر شدن رگ در كليه باشد ؛ زيرا مادهء بولى كه به مثانه مىريزد مادهء آبى صاف و پالايش شده است . خونى كه براى تغذيهء مثانه به مثانه مىآيد ، از رگهاى كوچك و نازك مىگذرد و زياد نيست و به علاوه رقيق است ؛ اما كليه خون غليظ آميخته با آب را به حد زياد دريافت مىكند و آب را از خون جدا مىسازد و خون را به رگهاى ستبر و كلفت تحويل مىدهد كه به اندامان ديگر برسد . پس خون وارد شده به كليه مازاد از غذاى كليه بوده و در اندازه زياد است . اضافه بر اين رگهاى كليه چندان محكم و جايگير نيستند كه از هر آسيبى محفوظ باشند ، در صورتى كه رگهاى مثانه در وضعيتى قرار گرفته‌اند كه از هر نوع آسيب‌ديدگى از قبيل ترك برداشتن و تركيدن محفوظ و در امانند . اگر خون شاشيدن از قرحه باشد ، تا اندازه‌اى - و لو كم - درد همراه دارد . اگر خون از اثر حالت خوره‌اى باشد ، كم‌كم مىريزد و خون بيرون آمده سيه‌فام است و شايد بدبو هم باشد ؛ كه اين نوع از خون شاشيدن اكثرا در اثر بيماريها رخ مىدهد و بسيار اتفاق مىافتد كه در خونريزى از اثر قرحه ، فاصله و سست شدن گاه‌به‌گاه رخ دهد . امكان دارد كه در حالت وجود قرحه ، ريم و چرك همراه خون شاشيده شده باشد ؛ كه در اين ميانه گاهگاهى خون صاف و خالص مىآيد ، چنان كه در بحث قرحه‌ها و نشانى قرحه‌ها اينها را شرح داده‌ايم و ياد گرفته‌اى كه چكيده از قرحه‌ها چه نشانيهايى دارند . اگر خون شاشيده شده از اثر گداختن بدن باشد ، نشانيهايش از اين قرارند : 1 - مادهء گداخته خود گزارشگر حال است . 2 - خونى كه بيرون مىريزد آبكى و كم‌مايه است و به خونى مىماند كه سوخته باشد و تو گوئى اشك كباب بر آتش است . 3 - اگر از خون كم‌مايه شدهء داخل بدن است ، مىتوان آن را از راه رگ زدن شناخت كه خون از رگ كشيده بسيار رقيق و كم‌مايه مىباشد و بجز اين علامت ديگرى ندارد . 4 - اگر خون شاشيده شده خون‌آلوده به ريم است و اگر درد هست ، از جاى درد سبب را شناسائى