نسخه : زيره ، ننه حوا ، انگدان رومى ، كراويا ( شاه زيره ) از هريك يك جزء . رازيانهء شامى دو جزء . فانيد سنجرى پنج درهم . داروها را باهم بكوب و گرد مانند شود و با فانيد بخورند . اگر خارج شدن باد بدون اراده ، از اثر سستى روده مستقيم باشد ، علاجش علاج فالج پيزى است . اگر بيرون آمدن باد شكم بدون اراده ، از اثر سست شدن رودهء روزه‌دار است ، ترياق و كلكلانج تناول كنند و روغن كوشنه و امثال آن را بر بالاى ناف بمالند . فصل سوّم قولنج و بند آمدن مدفوع - قولنج چيست ؟ - قولنج يكى از بيماريهاى روده است كه درد و آزار دارد و مانع آن مىشود كه مادهء بيرون ريختنى از راه طبيعى بيرون ريزد . قولنج در حقيقت آن نوع از بيمارى را گويند كه سبب بيمارى در رودهء ستبر و كلفت - كه نامش قولون است - و در اطراف قولون منشأ دارد ؛ كه سبب بيمارى در حقيقت از اثر سرديى است كه بر قولون تأثير گذاشته زيرا مادهء بيمارى سردمزاج ، انبوه و برهم انباشته است و پيه زياد بر قولون جمع آمده است كه در نتيجه احساس درد زياد از اثر سرد مزاجى قولون به وجود مىآيد . اگر چنين حالتى نه در قولون ، بلكه در رودهء باريك باشد ، نام راستين آن ايلاوس است و نبايد آن را قولنج ناميد . ليكن از آنجا كه در بسيارى از حالات ، درد و اثر قولنج و ايلاوس باهم شباهت دارند ازاين‌رو گاهى ايلاوس را نيز قولنج گويند . سببهاى پيدايش قولنج به قرار زير است : 1 - سبب در خود رودهء غليظ و كلفت ( قولون ) است . 2 - در غير رودهء قولون است كه به قولون سرايت كرده و بيمارى اشتراكى است . اگر سبب ويژه به رودهء قولون است چند حالت و احتمال دارد : سوء مزاج گرم ساده يا سرد ساده يا خشك سادهء بدون ماده است . اگر سوء مزاج گرم سبب قولنج در قولون شده است از خشكانيدن شديدى كه دارد بر قولون اثر بد مىگذارد و غذا را به سوى كبد روانه مىسازد و در كبد جاى مىدهد . اگر سوء مزاج سرد قولنج را براى قولون به ارمغان آورده است ، غذاى داخل قولون را منجمد ( يخ بسته ) مىكند . و اين سوء مزاج آزاردهنده - كه اكثرا در محيط زيست سردسير و در موقع وزيدن بادهاى شمالى پديد مىآيد - اندرون انسان را بسيار گرم مىكند ، مدفوع را مىخشكاند و ماهيچه‌هاى مقعد را محكم مىكند و ماهيچه‌ها و مدفوع و آنچه را كه با مدفوع است به سوى بالا مىكشد .