أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

184

قانون ( فارسى )

ذكر شده در سابق و برابرى كردن سببها دليل را نمايان مىكنند . اگر سبب از باد باشد ، كشيدگى و بدون جابجا شدن باد و شايد كشيدگى همراه جابجا شدن باد وجود داشته باشد . همچنين ممكن است باد در مثانه حبس شده باشد . اگر سبب ناتوانى نيروى حسّاس در ابزار بول است ، نشانى آن است كه در بول گزش احساس نمىشود . اگر سبب از ناتوان شدن نيروى دفع‌كنندهء بول است ، نشانى آن است كه هرگاه با دست بر مثانه فشار آورى ، بول حبس شده به آسانى بيرون مىريزد . اگر سبب از سست شدن ماهيچهء دربان است ، نشانيش آن است كه بول بدون فشار خودبه‌خود بيرون نمىريزد و يا بسيار كم بيرون مىآيد ، انسان احساس مىكند چيزى در اندرون هست كه توان فشردن مثانه را از دست داده و كار را ول كرده است ؛ كه در اين حالت نيز اگر با دست مثانه را فشار دهى بول بيرون مىريزد . اگر سبب از حالت تشنجى ماهيچه باشد ، نشانيش آن است كه بول كم‌كم مىآيد ، امّا اين اندازهء كم - كه بيرون مىجهد - با فشار مىآيد . اگر سبب در مثانه نيست و گناه از ناتوان شدن كليه است ، يا سنگ در كليه هست و سبب حبس بول شده است و يا ورم در كليه سبب اين خرابكارى است ، نشانيهاى همه را سابقا شرح داده‌ايم . روىهم‌رفته و به‌طور خلاصه اگر احساس سنگينى و درد به طرف كليه نزديك بود ، حدس بزن كه خرابكارى كار كليه است . اگر نشانيهاى ورم را در معاينه يافتى و نزديك به كليه بود ، نشان آن است كه ورم در كليه است . اگر احساس سنگينى بسيار بيش از حد متوقع شد ، حدس بزن كه مجراى بول در كليه بند آمده است و بول در آنجا حبس شده است . اگر احساس سنگينى بسيار و در اندازهء كمتر بود ، معلوم مىشود كه مادهء رطوبى ، مجرا را در كليه سد كرده است و اين سد كردن ممكن است از ورمى باشد كه مادهء رطوبى ناباب به وجود آورده است و يا شايد ورمى هم نباشد و خود مادهء رطوبى راه‌بندان را ايجاد كرده باشد . اگر احساس سنگينى در اطراف كليه و در كليه نيست بلكه دردى هست و اين درد منتشر مىشود ، علامت آن است كه باد در كليه پيچيده و بند آمده است . اگر بول حبس آمده است و بيمار شكمش قبض نيست و نشانيهاى راه‌بندان در كليه و مثانه مشاهده نمىشود و علامت ناتوانى مثانه و غيره پيدا نيست ، بدان كه نيروى جاذبه در كليه ناتوان شده است . و بالاخره اگر حبس بول از اثر ناتوانى نيروى جاذبهء كليه يا از اثر ناتوان شدن نيروى دفع‌كننده در كبد باشد ، نشانيش روىآورهاى حالات استسقايى است . اگر سبب حبس شدن بول درد شديدى است كه از اثر قرحه يا تندمزاجى بول احساس مىشود ، نشانيش همان است كه سابقا ذكر شد ؛ يعنى اگر انسان بر تحمل درد شكيبا باشد يا به خود زور آورد ، مىتواند بول را بيرون دهد و آنگاه درد تسكين يابد . اگر سبب حبس بول قرحه است علامات قرحه را مىدانى ! اگر سبب روى آوردن حالت خشكى بر اندامان غده‌اى است ، سابقا راجع به آن شرحى داديم و سبب را بيان كرديم كه اگر مادهء رطوبى آيد ، بول را روان و بدون تعويق بيرون مىدهد .