أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
3
قانون ( فارسى )
نسخه : زيره ، ثمر غار ، فيجن و ننه حوا از هريك به وزن نيم درهم . فانيد سنجرى ( فانيد ساخته از ترنگبين و شكر بدون آرد جو ) به وزن پنج درهم همه را باهم داروى گرد مانند سازند و از آن در دهان اندازند . چند نسخهء ديگر : لوفا ( قنطوريون كلفت ) به وزن يك مثقال با داروى پخته و سازگار با بيمارى بخورند . داروى ديگر كه ديگران تجربه كردهاند و اثر شگفتآور در علاج شكم پيچه از اثر باد دارد : قاب ( شتالنگ ) خوگ را بسوزانند و بيمار شكم پيچهء بادى از آن بخورد . بيمار شكم پيچه كه دردش از اثر باد باشد به وزن دو درهم ثمر برگ بوى خشكيده بخورد . ثمر درخت بان و دانهء بلسان از هريك يك درهم . هر دو را درهم قاطى كن و بيمار آن را صبح و شب با آب گرم بخورد . در علاج هر دو حالت شكم پيچه - چه بلغمى و چه بادى - مفيد است . دارويى گذاشتنى كه در هر دو حالت بادى يا بلغمى بهرهرسان است : فندق را با پوست بر آتش بريان كنند و بر جاى درد به حالت گرم بگذارند . اگر شبت و فيجن و مرزنگوش خشك را بر جاى درد ببندند بهره بينند . ثمر غار را بكوبند و با شراب يا با آب فيجن ( سداب ) بسرشند و بر جاى درد بگذارند و تمام شب بر جاى درد بماند ، بسيار خوب است . بيمارى كه شكم پيچه دارد ، اگر شكم پيچهاش از باد يا از مادهء بلغمى باشد ، غذايش بايد به دستور زير باشد : آبگوشت چكاوك ، آبگوشت خروس پيرى كه بسيار از شبت تغذيه كرده باشد ، به علاوه ديك ابزارها ، ادويههاى خوشبو كنندهء غذا در آن باشد . آبگوشت را بخورد و از گوشت صرفنظر كند . نان غذائىشان نمكين و بسيار برشته باشد . نان با سپوس در اين حالت بهتر از نان بىسپوس است . شرابى كه مىخورند ، شراب كهنه و كممايه باشد . بايد قبل از غذا به نرمى ورزش كنند . گويند گوشت جوجهتيغى برشته براى هر نوع از شكم پيچه بسيار خوب و مفيد است . اگر شكم پيچه سببش مادهء بلغم لزج است ، علاجش به علاج شكم پيچهء بادى نزديك است ، ليكن بايد بيشتر به پاكسازى ماده از بالا يا پايين مشغول باشى . اگر درد شكم پيچه از مادهء بلغم لزج است و بيمار اسهال نيست ، داروى كوبيده و سائيدهء هل ( حماما ) بخورند . بزر ترتيزك و مويز خوب است كه بخورند . قرص ديك ابزارها ( افاويه ) نيز خوب است . گفتيم اگر سبب بيمارى ماده خلط است بايد قبل از هر چيز به بيرون ريختن خلط سبب بيمارى پرداخت پس اگر سبب شكم پيچه بلغم است بايد آن را پاكسازى كنى . پاكسازى مادهء بلغم كه سبب شكم پيچه شده است ، بايد از راه حقنه باشد . مادهء حقنه آب بسپايك و تر بد باشد و دارويى در آن باشد كه تأثير آن را تعديل كند ؛ مانند سپستان و بنفشه . و چنان كه از راه حقنه پاكسازى