فصل پانزدهم ناتوان شدن مثانه اكثرا ناتوان شدن مثانه سببش سوء مزاج است و غالبا سوء مزاج مثانه سرد است و از سرما است . ممكن است از اثر ورم سخت مثانه ، يا سستى مثانه ، يا بركندگى مثانه ، ناتوانى بر مثانه وارد آيد . نشانيهاى همگى اين حالات ، ذكر شده و معلوم است و علاج هريك از اين حالتها را نيز سابقا شرح داده‌ايم . ممكن است ناتوانى مثانه به حدى برسد كه بول را زياد تحمل نكند و بخواهد آن را بيرون دهد و تهى شود . شايد ماهيچهء همه‌كارهء مثانه ناتوان شود و ياراى بيرون دادن بول را نداشته باشد . در اين دو حالت كه هم مثانه و هم ماهيچه ناتوان باشند ، چكميزك رخ مىدهد امّا نه به‌طور مرتب و منظم . فصل شانزدهم باد در مثانه ممكن است باد در مثانه بپيچد و در آنجا حبس شود . و امكان دارد كه باد در داخل مثانه جمع شود و به هر سو منتقل گردد . سبب جمع شدن باد در مثانه غذاهاى بادزا يا رطوبت بسيار در مثانه و كاهش حرارت طبيعى آن است . نشانيها باد كه در مثانه باشد و ثابت و غير متحرك بماند ، مثانه را كش مىدهد ؛ كه اگر جابه‌جا شود اين كش دادن آشكارتر است . علاج باد در مثانه قبل از هر چيز بايد بيمار از غذاهاى بادزا و از غذاهاى هضم نشدنى و ديرهضم دورى جويد ، روغن كرچك را با آب ريشه‌ها بخورد ، وسيلهء روغنهاى تحليل برندهء باد و صمغهاى گرمىبخش زهار را بيندايد ، فيجن و پونه و شبت همراه اندازهء زيادى گند بيدستر ضماد شوند و بيمار بر زهار گذارد يا فيجن و پونه و شبت و صمغ انگدان و سك ضماد شوند و بر زهار بگذارد . روغنهاى تحليل برندهء باد را وسيلهء تزريق قرار ده ، روغن را با كمى گند بيدستر مخلوط كرده و از دهانهء ذكر به بيمار تزريق كن ! يا افشرهء فيجن و مشك يا روغن بان همراه مشك و يا غاليه همراه روغن زنبق مايهء تزريق از راه آلت بول ريز شوند . در بحث از علاج كليه گفتم و حال هم مىگويم كه هرگاه كليه يا مثانه به درد آمدند يا بيمار بودند نبايد به هيچ وجه حبهاى ساخته شده از بزرها را تجويز كنى و نبايد داروى مخدر به كار ببرى ؛ كه