أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

154

قانون ( فارسى )

و امثال آنها كه در علاج تزريقى ويژگى دارند ) هستند . بول خر ماده نيز از داروهاى خوب تزريقى است . فصل پنجم سنگ مثانه بايد بدانچه دربارهء سنگ كليه شرح داديم مراجعه كرده و همه را بطور كامل بررسى كنى ، سپس برگردى و دربارهء سنگ مثانه بدانچه در اينجا شرح مىدهيم گوش فرا دهى . در بحث از سنگ كليه گفتيم و ياد گرفتى كه فرق ميان سنگ كليه و مثانه از لحاظ اندازهء اين دو نوع سنگ ، و از نظر چگونگى حالت اين دو سنگ چيست . گفتيم سنگ كليه نسبت به سنگ مثانه كمى نرمتر ، كوچكتر و به سرخى مايل‌تر است . سنگ مثانه نسبت به سنگ كليه سخت‌تر ، بسيار بزرگ‌تر ، در رنگ متمايل‌تر به زرد مايل به سياهى و نزديك به خاكسترى و سفيدى است و گفتيم ممكن است سنگ‌ها قطعه‌قطعه و ريز در مثانه نيز به وجود آيند . سنگ مثانه اكثرا بعد از جدا شدن از مثانه و بيرون آمدن شناخته مىشود . تذكر داديم كه لاغر اندامان بيشتر به سنگ مثانه مبتلا مىشوند و برعكسش يعنى چاق اندامان بيشتر به سنگ كليه مبتلا مىگردند . و گفتيم كه كودكان و نوجوان و جوانان بيشتر به سنگ مثانه مبتلا مىشوند . در اينجا كلام را از سرگرفته و مىگوييم : اگر كسى به سنگ مثانه مبتلا است بولش سفيد است و ته‌نشين بولش سرخى ندارد ، همه‌اش سپيدمان يا خاكسترى رنگ است . ممكن است بول بيمارى كه سنگ مثانه دارد غليظ و پرمايه و دردى روغن مانند داشته باشد . امّا اكثرا بول بيمار سنگ مثانه كم‌مايه است و بويژه در سرآغاز تكوين سنگ هميشه بول بيمار آبكى كم‌مايه است . درد ناشى از سنگ مثانه به شدت درد ناشى از سنگ كليه نيست ؛ زيرا سنگ مثانه جايش در فضاى خالى است . اما اگر سنگ مثانه راه بر خروج بول ببندد ، آزارش بيش از حدّ بوده و بيشتر از درد ناشى از سنگ كليه درد دارد . همچنين اگر سنگ مثانه در مجراى آب‌رسان پديد آيد ، باز درد ناشى از آن شديد است . حالت سنگ مثانه براى زبر شدن آماده‌تر از حالت سنگ كليه است ؛ زيرا سنگ مثانه در فضاى خالى تكوين مىيابد و امكان دارد كه مادهء زبركننده بر آن وارد آيد . و از آنجا كه جاى سنگ مثانه گشادتر از جاى سنگ كليه است ، سنگ مثانه بزرگتر از سنگ كليه مىشود . گاهى رخ مىدهد كه در مثانه دو سنگ يا بيشتر توليد شوند ، سنگها برهم مىسايند و ريزه‌هاى ماسه‌اى زياد با بول ديده مىشود . ممكن است همراه مادهء ماسه‌اى تفالهء سپوس ماننده هم باشد . كه رويه مثانه از سنگ زبر خراشيده و پوست‌اندازى كرده است . در حال وجود سنگ در مثانه آلت تناسلى - كه بول ريز است - از درد مثانه به درد آيد و همدردى مىكند . و نيز تا سنگ در مثانه هست آلت بول ريز مىخارد و درد مىكند و بيخ ذكر و زهار خارش و درد دارند . كسى كه سنگ در مثانه دارد ، با آلت تناسلىاش بسيار بازى مىكند ؛ بويژه اگر بيمار