گفتار اوّل مثانه فصل اوّل تشريح مثانه آفريدگار توانا بدون كمك و يارى هيچ دستيارى ، كارگاه وجود انسان را چنان با دقت آفريده است كه هيچ نقص و خللى در آن وارد نيست ، هر چيز را در اندازه‌اى كه لازم است بدون كم و كاست و بدون فزونى در اين دستگاه قرار داده است . به راستى كه كسى جز او سزاوار پرستش نيست . چنان كه براى تفالهء ريختنى ، آوندى طرح‌ريزى شده كه تفاله و مادهء بيرون ريختنى پرمايه به تدريج در آن جمع آيد و در وقت لازم و بايسته يكباره بيرون داده شود و انسان ناچار نباشد كه هميشه به اجابت مزاج بنشيند - كه اين بحث را قبلا بيان كرديم - همچنان خداوند بزرگ و خالق بىنظير براى جابجا كردن آب بىمصرف و دور ريختنى در جسم انسان حوضچه مانندى خلق كرده است كه آب بيرون‌دادنى كم‌كم در آن ريزد و در وقت لازم همه‌اش يكباره بيرون داده شود ؛ نه اينكه انسان هر دقيقه و ساعتى به دفع ادرار سرگرم باشد چنان كه مبتلايان به چكميزك اين حالت را دارند . اين مشكچه يا حوضچهء چرمى كه آب بيرون دادنى در آن جمع مىشود ، نامش را مثانه يا آبدان گذاشته‌ايم . مثانه از زردپيها تنيده و خلق شده است ، كه دو حكمت در اينجا نهفته دارد . 1 - تا هرچه ممكن است محكم‌تر و ناگسستنىتر باشد . 2 - تا كشدار باشد و گسترش يابد و ثابت بماند و از آب پر شود . هرگاه پر شد برحسب ارادهء انسان وقتى لازم ديد آن را از آب تهى كند . در گلوگاه مثانه ماده‌اى گوشتين و حسّاس وجود دارد كه همسايهء ماهيچهء وابسته به مثانه است . مثانه داراى دو لايه است ، لايه‌اى رويه و لايه‌اى داخلى كه در ته قرار دارد و از حيث قدرت و استحكام دوچندان لايهء رويه است ؛ زيرا لايهء داخلى با مادهء آبى تند سروكار دارد و با آن برخورد مىكند . خداوند تعالى به لطف و حكمت خود اراده فرموده است كه مادهء آبى در آن فرو ريزد و از آن خارج گردد . و براى اين كار دو لوله رگ آب‌رسان از هر دو كليه به سوى مثانه آمده‌اند كه همين‌كه به مثانه رسيدند ، مثانه دو لايهء خود را باز كرده و دو لوله رگ را در خود راه داده است . نخست دو لوله