أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
90
قانون ( فارسى )
يك يك درهم ، سقز درخت بنه و موم هريك به وزن دوازده درهم . همه را با شراب سياه انگورى غليظ و روغن گل درهم بسرشند و بر ترك مقعد گذارند و يا بر آن بمالند . داروهايى هستند كه در تندى و سبكى ميانگين هستند و ترك را نرم مىكنند . روغنهايى مانند : پيه انواعش ، چربى دنبه و لعابها و افشرهها هستند كه در علاج ترك مقعد مفيدند . داروهاى چسبان و پوشنده از قبيل : نشاسته ، گرد آسياب ، كتيرا و امثال آن خوبند و در علاج ترك تنها يا همه باهم باشند مفيدند . داروى تركيبى آتى نيز بسيار خوب است . نسخه : سنگل ميشى ، مخ گوساله ، نشاستهء شسته ، پيه اردك ، پيه مرغ خانگى و روغن گل . همه باهم مرهم شوند و بر ترك مقعد بمالند . نسخهء ديگر : مخ توى استخوان ساق گاو ، خمير مايهء جو از هريك يك جزء متساوى را درهم بسرشند و بر ترك مالند . مقل با دنبهء كوهان شتر يا دنبهء گوسفند مرهم شود و بر ترك بمالند . نسخهء ديگر : مخ ساق شتر ( گوزن - نسخه . ) ، مخ ساق گاو ، پيه شتر ( گوزن - نسخه . ) از هريك هفت مثقال ، موميا سه مثقال و نيم ، نشاسته هفت مثقال ، روغن كنجد چهارده مثقال ، كتيرا هفت مثقال همه را در روغن كنجد بسرشند و مرهم شود . اگر ترك مقعد از اثر حرارت زياد و از اثر ورم كردگى مقعد نبوده و تنها سبب از خشكى باشد ، روغنهايى مانند : روغن خيرى ، روغن سوسن ، روغن مغز هستهء زردآلو ، روغن مغز هستهء هلو كه مقل در آنها حل شده باشد خوب و بهره رسانند . اگر مقل را با پيه مخلوط كنند و مايهء بخور واقع شود ، بيمار بهره مىبيند . اگر ورم مقعد سبب ترك مقعد شده است ، علاجها را ذكر كرديم كه بهتر است در آنها جوش كوره با روغن آس وارد باشد . در آبهايى بنشينند كه داروهاى گيرنده و روغن زيتون نارسيده در آنها قاطى باشد . مازو را در شراب سياه انگورى غليظ بپز و بر ترك مقعد ناشى از ورم بگذار ! اگر ترك مقعد از اثر بواسير باشد بايد با مرهمها معالجه شود . اگر از اثر خشكى و تندى مدفوع مقعد ترك برداشته است ، بايد كارى كنى كه بيمار بر دوام شكمش نرم باشد ، غذاهاى نرمى بخش شكم و نوشيدنيهاى نرمى بخش بخورد ، و شب و روز حب مقل با آب نوشيدنى بخورد . اگر از ترك معده مادهاى سيلان كرد ، كمى پنبه در آب زاج بلورى خيس كن و ترك را بدان