و بدان ! كه منتهاى حالت ناتوانى معده وقتى است كه تاروپود درهم تنيدهء پرزه رگهاى معده به حالتى از شلى و سستى رسيده‌اند . اين حالت را چگونه تشخيص مىدهى ؟ اگر معده ناتوان بود و هيچ نشانى از سوء مزاج پيدا نبود و دانستى كه ورمى در معده نيست ، بدان ! كه ناتوانى معده از سست و شل شدن درهم تنيده‌اى پرزه رگهاى معده ناشى شده است ، كه در اين حالت خوب كردن غذا هيچ بهره‌اى ندارد و بايد بدانى كه بر سر معده بلايى آمده است . گاهى ممكن است نيروى گيرنده آسيب بيند كه از اين آسيب‌ديدگى احتمال مىرود : 1 - معده از اثر آسيب‌ديدگى نيروى گيرنده ، نمىتواند به هيچ وجه بر خوراك بپيچد و چنان كه لازم است خوراك را دربرگيرد . 2 - يا اينكه اندكى بر خوراك پيچ مىخورد و ياراى در بر گرفتن همهء خوراك داخل را ندارد . 3 - يا اينكه بر همهء خوراك داخل شده مىپيچد اما پيچشى ناپسند و لرزان يا در حال پيچيدن بر خوراك به تپش و پريدن برمىخورد و يا متشنّج است و همين حالت سومى است كه گاهى بيمار دارندهء معده چيزى را احساس مىكند كه گويى تپش معده و تشنّج است . اما لرزش معده در اين حالت چندان نيست كه آشكارا احساس شود ؛ ولى اگر معده را خسته يافتى ( رطوبتى را از دهانهء معده انداخت ، نسخه . ) و ديدى كه مىخواهد آنچه را از خوراك در بر گرفته است سرازير رود و دست از معده بردارد ، بدون آنكه نياز به بيرون راندن و سرازير نمودن خوراك باشد . لرزشى را از راه قرقر شكم و كشيدگى و بادكردگى گزارش مىدهد . اما اگر گزارش از حدّ عادى گذشت احساس مىشود ، چنان‌كه لرزش ساير اندامان قابل احساس كردن است . گاهى ممكن است نيروى كشنده به حالتى درآيد كه به كلّى ياراى كشيدن خوراك را از دست بدهد . برخى از پزشكان اين حالت را فروهشتگى و سستى معده نامند . يا ممكن است نيروى كشنده خوراك را بكشد اما كشيدنى نامرتب و درهم برهم كه گويى مشتنّج است يا مىلرزد . ممكن است ناتوانى معده ، درنتيجه بيمار را به بيمارى استسقاى گوشتى مبتلا سازد . و بدان ! كه هرگاه معده چنان ناتوان شود كه اصلا نتواند غذا را تغيير دهد و غذا تقريبا دست نخورده در آن مىماند و سبب اين ناتوانى هيچ چيزى غير از ناتوانى خود معده نيست ، يعنى خود به خود ناتوان شده است ، ممكن است در نتيجهء اين حالت ناتوانى روده‌ها از جاى بلغزند . براى علاج ناتوانى معده اكثرا داروهايى مناسبند كه دارندگان تجربه براى سببى كه معده را ناتوان مىكند در نظر گرفته‌اند . اين داروها ناتوانى معده را شفا مىدهند بدون اينكه آنها خودشان حس كنند كه تير نظريه‌شان به سنگ خورده است ، اگر داروهاى سفارشى آنان را در علاج ناتوانى معده به كار ببرى اكثرا معده بهره مىبيند . در علاج ناتوانى معده ، ماليدنيها و ضمادهايى را كه ذكر شده‌اند ، اگر خواستى كه تأثير بر دهانهء