ممكن است خلطى كه در معده جاى دارد كمى گزنده باشد و دهانهء معده را گاز بگيرد ، در اين صورت بيمار دارندهء معده‌اى كه خلط گزنده در آن است ، قاوت جو را با آب انار بخورد ، احساس درد گزش در معده بر طرف مىشود زيرا قاوت جو رطوبت را برمىمكد و خشكاننده است و آب انار دهانهء معده را نيرو مىدهد كه مادهء گزنده را دفع كند و آن را در خود نپذيرد . اگر خلط داخل معده - كه سبب سوء مزاج معده شده است - غليظ و پرمايه است ، علاجش چنين است : به وسيلهء داروهاى پارچه‌كننده و نرم‌گردانندهء خلط ، آن را پارچه‌پارچه كن و نرم گردان ! داروهاى پارچه‌كنندهء خلط از قبيل : اسكنجبين ، ترشيهاى خورشى ، خردل ، كبر ، زيتون . داروهاى نرم‌كننده را استعمال كن كه خلط پارچه شده نرم گردد و آمادگى بيرون آمدن داشته باشد ، آنگاه به وسيلهء داروى مسهل خلط غليظ را از معده تخليه كن ! اگر در پاكسازى خلط ، اول قى كردن و بعدا مسهل خوردن باشد خوب است . اگر خلط غليظ است و در ژرفاى معده كمين كرده و از بيرون آمدن سرپيچى مىكند و بركنده نمىشود ، داروى پاك‌ساز بسيار نيرومند و اثربخش به كار گير ! مثلا جوز القى و خردل و فلفل ، چاره‌ساز چنين خلطى هستند كه حتما بيمار را به قى كردن وادار مىكنند و خلط را از جاى خود تكان مىدهند و برمىكنند . اين داروى تركيبى در بركندن و راندن خلط بلغمى به وسيلهء قى كردن بسيار تأثيربخش است : نسخه : مغز ثمر كاجيره را به خوبى خرد و خاش كن و در آب شبيت انداز تا حل مىشود ، روغن غار را بر آن اضافه كن ، بگذار بيمار از آن تناول كند ، پر پرنده را در آن فرو كن و غلغلك گلوى بيمار را با آن پر بده كه قى مىكند . هرگاه تشخيص دادى كه معده از خلط پاكسازى شده است ، دارويى را به كار ببر كه مزاج را سرحال آورد و به نرمى و آهستگى معده را گرمى بخشد تا مادهء ديگرى در معده به وجود نيايد . اگر بر آن شدى كه چنين خلط غليظ را از معده بيرون آرى ، قبل از تجويز داروى اسهال‌آور ، در يك روز بيمار را به حمّام بفرست و بعد از بيرون آمدن از حمّام آب نخود بخورد و اين عمليات را چندين بار تكرار كن ! اگر بيمار سوء مزاج معده - كه خلط غليظ در معده دارد - با آبهاى گرم معدنى زياد آب‌تنى كند و به سفر برود و تا مىتواند حركت كند بسيار مفيد است و بهرهء زياد مىبيند . اگر انسانى عادتا حالت جسمش چنين است كه اكثرا بلغم در اندازهء زياد در معده‌اش جمع آيد ، بايد تره و سلق و خردل بخورد كه در پاره‌پاره كردن بلغم جمع آمده در معده بسيار اثربخش است و علاوه بر اين دارندهء معده با نوعى اسهال روبه‌رو مىشود . اگر خلط جمع آمده در معده از نوع بلغم ترشيده باشد ، راه علاجش بدين قرار است : 1 - معجون مسهل همراه اسكنجبين بخورد .